የትግራይ ርእሰ መስተዳደር ክቡር አቶ አባይ ወልዱ ትግራይን ከጎበኙ ከሃገራችን 35 ዩኒቨርስቲዎች ከተውጣጡ የዩኒቨርስቲ ማህበረሰብ ጋር ያደረጉት ውይይት።

መንፈስ መስመር መንፈስ ህዝባውነት እዩ ሰዓራይ ዝገብር!

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

4118071
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
6145
5773
11918
4087087
75846
90416
4118071

Your IP: 23.20.193.33
2017-07-24 14:45

ቃልን ተግባርን ዘራኸበ መድረኽ

here we go
selam new

ኣይተ ጉዕሽ ግደይ

ሰናይ ምምሕዳር መሰረት ዕብየትን ለውጥን ሓንቲ ሃገር እዩ እንብለሉ ምኽንያት መንግስቲ፣ ብህዝቢ ዝተውሃቦ ሓላፍነት ንምውፃእ ኩለ መዳያዊ ዕብየትን ዴሞክራስን ዝረጋገፀሉ ቑልፊ መስርሕ ብምዃኑ እዩ። እዚ ማለት ንሕቶን ድልየትን ህዝቢ ብእዋኑ ግቡእ ምላሽ ምሃብ፣ ግልፂ፣ ፍትሓዊ፣ ስሉጥ፣ ውፅኢታውን ተሓታትነትን ብዘረጋግፅ መንገዲ ንዜጋታት ምብፃሕ እዩ። ሰናይ ምምሕዳር ነጊሱ ክብሃል ዝኽእል ድማ ሸሞንተ መትከላት እንትማልኡ እዩ። ንሳቶም ከዓ ኣሳታፋይነት፣ ሓበራዊ ምርድዳእ፣ ቅልጡፍ ምላሽ ምሃብ፣ ግልፅነት፣ ተሓታትነት፣ ፍትሓውነት፣ ሰለጤን ስራሕ፣ ውፅኢታውነትን ልዕልነት ሕግን እዮም። ካብዚኣቶም ብዛዕባ ቅልጡፍ ምላሽ ምሃብ እንትንርእይ፣ ዜጋታት ዘልዕልዎም ሕቶታትን ጥርዓናትን ብመሰረት ሕግን ደንብን፣ መምርሕን ኣሰራርሓን ብእዋኑ ቁርፅ ዝበለ ምላሽ ምሃብ እዩ። ስለዝኾነ ግልጋሎት ክህቡ ዝተጣየሹ ኣብያተ ዕዮ መንግስትን ኣካላት ኣመራርሓን ሕቶታት ህዝቢ ብዝግባእ ምርዳእ ጥራሕ ዘይኮነስ እቲ ፀገም፣ ፀገምካ ገይርካ ምውሳድ፣ ነቲ ፀገም ፍታሕ ምሃብን እንተዘይተኻኢሉ ድማ ንምንታይ ከምዘይተፈትሐ፣ መዓዝን ብኸመይን ከም ዝፍታሕ ንህዝቢ ዕላዊ ምግባር የድሊ። እዚ ክኸውን ዝኽእል ከዓ መንፈስ መገልገላይነት እንትህልው እዩ።

ብፍላይ እቲ ህዝቢ ንከገልግል ሓላፍነት ዝተውሃቦ መንግስታዊ መሓውር “ህዝቢ እንትሓልፈሉ እዩ ዝሓልፈለይ” ኢሉ ብቅንዕናን ውፍይነትን ከገልግል ይግባእ። ከምኡ እውን ናብ ባይታ እናወረደ ትርግታ ልቢ ህዝቢ ከዳምፅ ግድን ይኸውን። ነዚ እዩ እውን መንግስታውን ውድባውን ኣመራርሓን መሓውርን ክልልና ናብ ባይታ እናወረዱ ሕቶን ጥርዓንን ህዝቢ ዝሰምዑ። ንኣብነት ክቡር ርእሰ ምምሕዳር ክልልና ናብ ዝተፈላለዩ ከባብታት ትግራይ እናተዘዋወሩ ኣብ እዋናዊ ጉዳያት ምስ ህዝቢ እንትዝትዪ ንዕዘብ ኣለና። ንሎሚ እውን ምስ ነበርቲ ወረዳ ናዕዴር ዓዴት ኣብ ወርሒ ጥሪ 2009 ዓ/ም ዝገበርዎ መድረኽ ዘተ ከም መርኣዪ ክንወስድ ኢና። ነበርቲ እቲ ወረዳ ከም ዘረጋገፁሉና፣ ኣብ ኣወሃህባ ግልጋሎት ዘሎ ፀገም ዋላ እኳ መሊኡ ዝተፈትሐ ኣይኹን መሰረታዊ ሕቶ ግና ኣብ መሰረተ ልምዓት ብምዃኑ ኣብቲ መድረኽ ዝተልዓሉ ሕቶታት ኣብ ዙርያ መሰረተ ልምዓት እዮም። ኣብዚ ጉዳይ ነበርትን ኣመራርሓን እቲ ወረዳ ኣዘራሪብና ዝስዕብ ኢሎምና።

ቐሺ ሙሉ ታዴዎስ ነባሪ ከተማ ሰመማ እዮም። እቶም ወገን፣ መሰረተ ልምዓት በቲ ትፅቢት ዝግበረሉ ብዘይምምልኡ ቀንዲ ጠንቂ ሰናይ ምምሕዳር ወረዳ ናዕዴር ዓዴት ከም ዝኾነ ይዛረቡ። ወረዳ ናዕዴር ዓዴት ኣብ እዋን ዕጥቃዊ ቃልሲ ማእኸል መዋፈሪ ዝነበረ ወረዳ እዩ። “ገደና ውድብ” ተባሂሉ እውን ይፅዋዕ። ኣብ ጎድኒ ውድቡ ህወሓት ተሰሊፉ ዝተቓለሰን መስዋእቲ ህይወት ዝኸፈለን ህዝቢ እዩ። ይኹን እምበር ብመንፅር ዝኸፈሎ መስዋእቲ ብርክት ዝበሉ ስራሕቲ ልምዓት ተቛዳሲ ዋላ እኳ እንተኾነ ኣብ ምምላእ መሰረተ ልምዓት እታ ወረዳ ግና ብዙሓት ፀገማት ኣለዉ። ካብዚ ዝብገስ እውን መዓልታዊ ኣጀንድኡ ሕቶ መሰረተ ልምዓት ገይሩ ፀኒሑ ኣሎ። ንኣብነት ብተምቤን - ሰመማ - እንዳባጉና ገይሩ ንወልቃይት ዝሓልፍ መስመር መንገዲ “ኣስፋልት” ክስራሕ እዩ ካብ ዝብሃል ሓሙሽተ ዓመት ገይሩ ኣሎ። ኮይኑ ግና ክሳብ ሐዚ ኣይተጀመረን። እዚ ድማ ንህዝቢ ናብ ቅርታን ስምዒትን ዘእተወ ከም ዝኾነ ቐሺ ሙሉ ይገልፁ።

ቐሺ ሙሉ፣ ብክቡር ርእሰ ምምሕዳር እናተመርሐ ኣብ ዝተኻየደ መድረኽ ዝተሳተፉ ኮይኖም “ርእሰ ምምሕዳር ናብ ባይታ ወሪዶም ሕቶ ህዝቢ ብምስምዖም ውድብ ንህዝቢ ዘለዎ መንፈስ መገልገላይነት፣ ሕቶኡን ጥርዓኑን ናይ ምስማዕ፣ ፀገሙ ናይ ምፍታሕ ድልየት ሎሚ እውን ከም ትማሊ ተጠናኺሩ ይቕፅል ኣሎ” ብምባል ይገልፅዎ። በዚ ድማ ህዝቢ ዓብዪ ታሕጓስ እዩ ተሰሚዕዎ። ኣብቲ መድረኽ እውን ነፃን ግልፅን ኮይኑ ብመሰረት ዝሓተቶም  ሕቶታት፣ ህንፀት ቤተ ፈተነን ቤተ ንባብን ምላሽ ረኺቦም ኣለዉ። ከምኡ ድማ ንግልጋሎት ጥዕና ኣምቡላንስ ተሓቲቱ ብእዋኑ ተመሊሱ እዩ።

ነባሪት ከተማ ሰመማ ሲስተር ደሃብ ካሕሳይ ብወገነን ቅድሚ ሕዚ ላዕለዋይ  ኣመራርሓ ናብ ባይታ ወሪዱ ኩነታት ህዝቢ ብዘይምርኣዩ ህዝቢ “ይብዱልና ኣለዉ” ዝብል ስምዒት ከም ዝነበሮ ገሊፀናልና። ኣብዚ ሐዚ እዋን ርእሰ ምምሕዳርን ካልኦት ኣመራርሓን ክልልና ናብ ባይታ ወሪዶም ምስ ህዝቢ ብምምይያጦም ህዝቢ ብዝለዓለ ታሕጓስ ኣቀባብላ ገይሩ እዩ። ከምዚ ዓይነት ምስ ህዝቢ ገፅ ንገፅ እናተራኸብካ እንታይ ፀገማት ኣለዉ? እናበልካ ዝኽየድ እንተኾይኑ ፀገማት ህዝቢ ክፍትሑ እዮም። እቲ ዝተኻየደ ዕጥቃዊ ቃልሲ ህዝቢ ሒዝካ እዩ ተዓዊቱ። ሐዚ እውን ህዝቢ ሒዝካ እዩ ናብ ልምዓት ክውፈር ዘለዎ። ህዝቢ ሒዝካ እዩ ድኽነት ዝሰዓር። ካብተን ዝተልዓላ ሕቶታት ፅርግያ ሓንቲ እያ። ብፍላይ ናብ ጣብያታት እኹል ፅርግያ ስለዘየለ ኣዴታት ኣብ ገዛ ክወልዳ ዓብዪ ስግኣት ኮይኑ ኣሎ። ስለዚ ኣዶ ሂወት እናሃበት ሂወት ክትስእን የብላን! ዝብል መሪሕ ጭርሖ ንክትግበር ጉዳይ ፅርግያ መፍትሒ ክቕመጠሉ ኣለዎ። ብፍላይ መብራህቲ እውን እንተኾነ ብተደጋጋሚ ስለዝቆራረፅ መዓልታዊ ስራሕቱ ንምስላጥ ዕንቅፋት ይኾኖ ስለዘሎ ዝምልከቶ ኣካል ቅልጡፍ መልሲ ክህበሉ ፃውዒቶም የቕርቡ።

ኣብዚ ጉዳይ መብርሂ ንምርካብ ንዋና ኣመሓዳሪ ወረዳ ናዕዴር ዓዴት ኣይተ ጉዕሽ ግደይ ሓቲትናዮም፤ዝሃብዎ ምላሽ ኣሎ። ክቡር ርእሰ ምምሕዳር ክልል ትግራይ ህልው ኩነታት ልምዓትን ሰናይ ምምሕዳርን ወረዳና ክርእዩ ናብ ባይታና መፂኦም ህዝቢ ምዝርራቦም ኣብ ህዝቢ ዝተፈጠረ ታሕጓስ ዝለዓለ እዩ። እዚ ድማ ተጋዳላይ ህወሓት እቲ ዝነበሮ ፅንዓት ሎሚ እውን ከም ትማሊ ጠንኪሩ ይቕፅል ከምዘሎ ዘመላኸተ ዕዉት መድረኽ እዩ ነይሩ። ካብዚ ዝብገስ እውን “ልምዓትና ባዕልና ናብ ዝለዓለ ብራኸ ክነብፅሖ ኢና! ፀገም እንተሃልዩ ባዕልና ክንፈትሖ ኢና! ትማሊ ኣብ ዕጥቃዊ ቃልሲ ታሪኽ ሰሪሕና ኢና! ሎሚ እውን ኣብ ልምዓት ታሪኽ ብምስራሕ ክንደግሞ ኢና!” ዝብሉ ወነን ሕራነን ዝተላበሱ መሪሕ ሓሳባት ተሓንጊጡ ኣንፃር ድኽነት ክለዓዓል ዝለዓለ ወነ ዝፈጠረ መድረኽ እዩ ነይሩ። ብፍላይ ኣብ ስድራ ተጋደልቲ፣ መናእሰይ፣ ኣባላት ወዘተ ዝተፈጠረ መንፈስ ብቐፃልነት ኣብ ጎድኒ ውድብን መንግስትን ተሰሊፎም ኣንፃር ድኽነት ክቃለሱ ዝገበረ እዩ።

እቶም ኣመሓዳሪ፣ ኣብቲ መድረኽ ዝተልዓሉ ሕቶታት፣ ዝተውሃቦም ምላሽ፣ ድሕሪ መድረኽ ዘተ ዝርከብሉ ብርኪ እውን ዝርዝር መብርሂ ሂቦምና እዮም።  ኣብቲ መድረኽ ካብ ዝተልዓሉ ሕቶታት መስተ ማይ ዕዳጋ ሰሉስ ሓደ እዩ። እዚ ሕቶ ብተደጋጋሚ እናተልዓለ ዝፀንሐ፣ ምላሽ ዘይረኸበን ህዝቢ ከማርር ዝተገደደሉን ጉዳይ እዩ። ብተደጋጋሚ ተላዒሉ ምላሽ ብዘይምርካቡ ድማ ርእሰ ምምሕዳር ምስ ህዝቢ ኣብ ዝገበርዎ መድረኽ ዘተ እውን ክለዓል ግድን ኮይኑ። እቲ ዝተውሃበ ምላሽ ድማ ኣብ ቀረባ እዋን ንምፍታሕ ፅንዓትን ዲዛይንን ተወዲኡ ኣሎ ዝብል እዩ ነይሩ።

እቲ ካልእ ሕቶ ናብ ጣብያታት ዝወስድ ፀፀር መንገዲ እዩ። ካብ 22 ጣብያታት እታ ወረዳ እተን 13 ጥራሕ እየን ፅርግያ ዘለወን። እዚ ብምዃኑ ድማ ህዝቢ ዕለታዊ ንጥፈታቱ ንምስላጥ ይፅገም ኣሎ። ንኣብነት ፍርያቱ ኣብ ዝደለዮ እዋን ናብ ዝደለዮ ቦታ ከጓዓዕዝ ኣይኽእልን። ብምኽያት እዚ ከዓ ብተደጋጋሚ ምንፅርፃራት ኣሎ ዝብል ኣብቲ መድረኽ እንተልዕሎ ካብተን ትሽዓተ ክልተ (ዳግናን ሽናቖን) ፅርግያ ከምዝስራሕ እዩ ምላሽ ተዋሂቡ። ኮይኑ ግና ሕዚ እውን ካብ ፅንዓትን ዲዛይንን ሓሊፉ ናብ ጭቡጥ ተግባር ስለዘይኣተወ ሎሚ እውን እቲ ፀገም ኣይተፈትሐን። በዚ ድማ ነበርቲ ዕግበት የብሎምን። እቲ ካልእ ካብ ዓብዪ ዓዲ ብዓዴት ገይሩ ናብ ዛና ዝኸይድ መንገዲ ኣስፋልት እዩ። ኣብ ሓፂር ግዘ ናብ ተግባር ከምዝእቶ ተስፋ ይግበር። እዚ ድማ ስራሕቲ ዲዛይንን ፅንዓትን ተወዲኦም ኣብ ከይዲ ጨረታ ከምዝርከብ እዩ ምላሽ ተዋሂቡ። ስለዝኾነ ዋላ እኳ ኣብ ሓፂር ግዘ ናብ ጭቡጥ ተግባር እንተዘይኣተወ ብመዳይ ዲዛይንን ንምትግባር ዘሎ ቅሩብነትን እንትረአ ግን ዝተባባዕ ውፅኢት ከምዝኾነ እዮም እቶም ኣመሓዳሪ ዝገለፁ።

ካልእ ኣብቲ መድረኽ ዝተልዓለ ሕቶ ጉዳይ መብራህቲ እዩ ነይሩ። ኣብታ ወረዳ ካብ ዝርከባ 22 ጣብያታት እተን 19 መብራህቲ የብለንን። ብፍላይ ዕድል ስራሕ ንምፍጣር መናእሰይ ተወዲቦም ኣብ ስራሕቲ ዕንፀይትን ሓፂን መፂንን ተዋፊሮም ንክሰርሑ ሕቶ ኣቕሪቦም። ሕቶኦም ኣብ ዝተመለሰሉ እዋን ድማ መብራህቲ ክኣትወሎም ሓቲቶም። ይኹን እምበር ብተደጋጋሚ ተላዒሉ ዘይተመለሰ ሕቶ ብምዃኑ ናብ ተግባር ዘሰጋግሮም ቀረብ ሓይሊ መብራህቲ ኣይተረኸበን። ዋላ ኣብተን መብራህቲ ዘለወን እውን ብተደጋጋሚ ስለዝቆራረፅ በዚ ዘማርር ህዝቢ ብዙሕ እናኾነ ይመፅእ ኣሎ። ብወገንና እውን ኣብቲ ወረዳ ኣብ ዝነበረና ናይ ክልተ መዓልትን ፈረቓን ፃንሒት መብራህቲ ዝብሃል ስለዘይነበረ ነበርቲ ዘልዓልዎ ሕቶን ጥርዓንን ኣብ ባይታ ዘሎን ትኽክለኛን ምዃኑ ኣረጋጊፅና ኢና። ስለዚ እዚ ጉዳይ ሕቶ ህዝቢ እናኾነ ክነብር ስለዘይግባእ ዝምልከቶ ኣካል ቅልጡፍ መፍትሒ ክገብረሉ ይግባእ ንብል።

ጉዳይ ግልጋሎት ኣምቡላንስ ኣመልኪቱ ዝተልዓለ ሕቶ ግና ብመሰረት እቲ ዝተኣተወ ቃል ድሕሪ መድረኽ ሓንቲ ኣምቡላንስ ናብቲ ወረዳ ተላኢኻ ግልጋሎት እናሃበት ስለ እትርከብ ዝተመለሰ ሕቶ እዩ። ቤተ ንባብ ይሰርሐልና ዝብል ዝተልዓለ ሕቶ ንመስርሒ ህንፃ እቲ ቤተ ንባብ ሓደ ሚልዮን ብር ካብ ማረትን መንግስቲ ክልልን ተላኢኹ ኣብ ከተማ ሰመማ ዝስራሕ ቤተ ንባብ ፕላን ተዳልይሉ ኣብ ጨረታ ይርከብ። ካብዚ ሓሊፉ ምስ መጠሻ ተተሓሒዙ ብመናእሰይ ዝተልዓለ ሕቶ ድማ ድሕሪ እቲ መድረኽ ን980 መናእሰይ መጠሻ ንምሃብ ትልሚ ተታሒዙ ን980 ድማ ተዋሂቡ። ብተወሳኺ ንመናእሰይ ከባቢ ክልተ ሚልዮንን ሓደ ምኢቲ ሽሕን ብር ልቓሕ ምውሃቡ እውን ሕቶ ልቓሕ ዝመለሰ ብምዃኑ መናእሰይ ፅቡቕ መንፈስ ፈጢሩሎም እዩ። ብኣጠቓላሊ ድሕሪ እቲ መድረኽ ውድብ ቃል ምስ ተግባር እናላገበ ከምዝሰርሕ ህዝቢ ኣረጋጊፁ ኣሎ። ኣብ መድረኽ ዝተብሃለ ከምዝትግበር እውን ርእይዎ እዩ። ስለዚ ኣብ ውድብ ዝነበሮ እምነት ዝያዳ ጠንኪሩ ንክኸይድ ዘኽኣለ መድረኽ ምንባሩ እዮም ኣይተ ጉዕሽ ዝገልፁ።

ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ህወሓት ወረዳ ናዕዴር ዓዴት ኣይተ ፍፁም ለገሰ ብወገኖም እቶም ብብርኪ ወረዳ ኣብ ዝተፈላለዩ መድረኻት ጣብያን ወረዳን ዝለዓሉ ዝነበሩ ሕቶታት ብመልክዕ ፀብፃብ ናብ ክልል ይለኣኹ ነይሮም እዮም። ብፍላይ ልዕሊ ዓቕሚ ወረዳ ወይ ብናይ ወረዳ በጀት ክስርሑ ዘይኽእሉ ሕቶታት መሰረተ ልምዓት ተላዒሎም ኣብ ሓፂርን ነዊሕን እዋን ዝስርሑ ተነፂሮም ግቡእ ምላሽ ተዋሂብዎም እዩ። እቶም ዝተልዓሉ ሕቶታት ድማ ምላሽ ይረኽቡ ኣለዉ። ንኣብነት ቤተ ንባብ፣ ኣምቡላንስ፣ መስተ ማይ ዕዳጋ ሰሉስ ካብቶም ዝተመለሱን ኣብ ምምላስ ዝርከቡን ተጠቀስቲ እዮም ኢሎምና።

ብድምር ሰናይ ምምሕዳር ዜጋታት ኣብ ዙርያ ምላሽ ልምዓት፣ ህንፀት ዴሞክራስያዊ ስርዓትን ኣወሃህባ ግልጋሎትን ስሉጥ፣ ውፅኢታውን ፍትሓውን ብዝኾነ መንገዲ ዕግበት ዜጋታት ዘረጋግፅ ስርዓት ምሕደራ እዩ። እዚ ምርግጋፅ ዘድልየሉ ድማ ድኽነት ንምውጋድ፣ ንምዕሳል ሰላም፣ ፍትሓዊ ተጠቃምነት ልምዓት ንምርግጋፅ፣ ኣብ ፍትሓዊ ክፍፍል ሃፍቲ ዝርአ ኣፈላላይ ንምፅባብ፣ ፍትሓዊ፣ ስሉጥ፣  ካብ ኣድልዎ ነፃ ዝኾነ ግልፅነትን ተሓታትነትን ዘለዎ ግልጋሎት ንምሃብ ቁልፊ መሳርሒ እዩ። ነበርቲ ወረዳ ናዕዴር ዓዴት እውን ካብዚ ወድዓዊ ሓቂ ብምብጋስ እዮም ጉዳይ መሰረተ ልምዓት ከም ህልውና ርእዮም በብመድረኹ እናሓተቱ ዝርከቡ። ድሕሪ እቲ መድረኽ ድማ ዓበይቲ ለውጥታት ከምዘለዉ እቶም ነበርቲ ብኣንደበቶም ኣረጋጊፆምልና ኣለዉ። ይኹን እምበር ጉዳይ መሰረተ ልምዓት ንመንግስቲ ጥራሕ ዝድርበ ስለዘይኮነ ኩላህና ካባና ዝድለ ኩሉ ኣበርክቶ ክንገብር ይግባእ። 


alena ember where do we

''እዚ ብኽያትኪ ልዕሊ ሞት እቲ ጥየል እዩ'' ናይ ክልል ኢትዮጵያ-ሶማሌ ርዕስ ምምሕዳር

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 955
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት ግንቦት 2009