የትግራይ ርእሰ መስተዳደር ክቡር አቶ አባይ ወልዱ ትግራይን ከጎበኙ ከሃገራችን 35 ዩኒቨርስቲዎች ከተውጣጡ የዩኒቨርስቲ ማህበረሰብ ጋር ያደረጉት ውይይት።

መንፈስ መስመር መንፈስ ህዝባውነት እዩ ሰዓራይ ዝገብር!

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

4530437
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
360
2250
18476
4495290
45710
165145
4530437

Your IP: 54.198.108.19
2017-11-19 02:54

መንገድን ልምዓትን ናብ ሓደ ኣንፈት

here we go
selam new

 

ዕድመ ነቲ ፀላም ዝጋለሀ ህዝባዊ ቃልሲ፣ ኣብ ትግራይ ድሕሪ ዓወት 20 ግንቦት ዝተሰርሑ መንገድታት ፀፀርን ኣስፋልትን  ብድምሩ ልዕሊ ሽዱሽተ ሽሕ ኪሎ ሜትሮ ንውሓት ሸፊኖም ኣለው። ሽፋን መንገዲ ድማ ማሕበረ ቁጠባዊ ስልጠት ይፈጥር፣ ልምዓት የቀላጥፍ። እዞም መንገድታት ክስርሑ እንተለዉ ይኹን ተሰሪሖም ንትራፊክ ክፍቲ እንትኾኑ  ንዘጋጥም ጠለብ ፅገና ዝከታተል ካብ ታሕተዋይ ክሳብ ላዕለዋይ ኪኢላ መንገዲ ከም ዘድሊ ፍሉጥ እዩ። ብፍላይ ኣብ ገጠር ወረዳታት ትግራይ  ብተሳትፎ  ሕብረተሰብ፣ ብኣድማሳዊ ተበፃሕነት መንገዲ ገፀርን ስራሕቲ ኢንተርፕራይዝ መንገዲ ገፀር ትግራይን ዝስርሑ መንገድታት ዝጠልብዎ ዝተምሃረ ሓይሊ ሰብ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናዓበየ ይርከብ። ነዞም ኣብ ላዕሊ ዝተገለፁ ትካላት ዘድልዮም ክኢላታት ኽርከቡ እንተድኣ ኮይኖም፤ ዝፈርዩሉ ማእኸል መሰልጠኒ ክህሉ እውን ኣገዳሲ እዩ። ካብዚ ብምብጋስ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ሓደ ማእኸል መሰልጠኒ  ፅግና መንግዲ  ኣጣይሹ ኣሎ። እዚ ማእኸል ኣብ ክልልና ብሕታዊ ዝኾነ ማእኸል፣ “መሰልጠኒ ህንፀትን ፅገናን መንገዲ ኣጉላዕ” ይበሃል።

ማእኸል መሰልጠኒ ህንፀትን ፅገናን መንገዲ ኣጉላዕ ብበዓል መዚ መንገድታት ትግራይ (ናይ ሕዚ ኢንተርፕራይዝ ስራሕቲ መንገዲ ትግራይ) ብ1993 ዓ/ም ካብ ኣጉላዕ ንሓይቂ መስሓል ዝወስድ ፅርግያ ኣብ ዝስርሐሉ እዋን ከም ሓደ ናቑጣ ናውቲ  ፕሮጀክት  ኮይኑ የገልግል ኣብ ዝነበረሉ እዋን ዝተጣየሸ እዩ። ቀንዲ ዕላማ ምጥያሽ ናይዚ  ማእኸል መሰልጠኒ ኣብ ክልልና ንዝስርሑ መንገድታት ገጠር ዝሕግዙ ክኢላታት ንምፍራይን ሓፈሻዊ ዓቕሚ ኮንስትራክሽን መንገዲ ክልልና ንምዕባይን ከም ዝኾነ ካብቲ ማእኸል መሰልጠኒ ዝተረኸበ ሓበሬታ የረድእ።

እቲ ማእኸል ካብ 1993 ዓ/ም ክሳብ 2001 ዓ/ም ኣብቲ ልዕል ኢሉ ዝተጠቐሰ ደረጅኡ ዘይሓለወ “ካምፕ” ኾይኑ ግልጋሎት እናሃበ ዝፀንሐ እንትኾን ካብ 2002 ዓ/ም ጀሚሩ ግን ብመሰረት ሓዱሽ መሰረታዊ ለውጢ ኣሰራርሓ  ኣብ ትሕቲ ቢሮ ኮንስትራክሽን፣ መንገድን መጓዓዝያን ክልል ትግራይ ዋና ከይዲ ስራሕ  ምዕባለን ምምሕዳርን መንገዲ ኮይኑ ስሩዕ ግልጋሎት ስልጠና እናሃበ ይርከብ።

ንህንፀት እዚ ሓዱሽ ማእኸል መሰልጠኒ ዝኸውን ቦታ ቅድም ኢሉ ካብ ቤት መዘጋጃ ከተማ ኣጉላዕ ዝተውሃበ እንትኾን ብምኽንያት ሕፅረት በጀት ህንፀቱ ከይተወድአ ክሳብ 2007 ዓ/ም መወዳእታ ብምፅንሑ ናብዚ ሓዱሽ  ማእኸል ስልጠና ከይተሰጋገረ ፀኒሑ እዩ። ይኹን እምበር ኣብ 2008 ዓ/ም ህንፀት እቲ ሓዱሽ መሰልጠኒ ማእኸል መብዛሕትኡ ስራሕቲ ህንፀቱ ብምዝዛሙ ኣብቲ ሓዱሽ ዘስረሖ ቀፅሪ ሓደ ዙር ስልጠና ምሃብ ጀሚሩ ኣሎ።

ኣብዚ ማእኸል ዝስልጠኑ ተምሃሮ ካብ ኩለን ወረዳታት ክልልና ዝምልመሉ ዓስራይ ክፍሊ ዝወድኡ እዮም። ኣብ ከይዲ እቲ ስልጠና ዝወሃቡ ሞያዊ ኣስተምህሮ ኣብ ዙርያ ህንፀትን ፅገናን መንገዲ ዘጠቓለሉ  ኮይኖም ንተኸታተልቲ ሰለስተ ኣዋርሕ ዝፀንሕ ምዃኑ መተሓባበሪ ማእኸል ስልጠና መንገዲን ፅገናን ኣጉላዕ ኣይተ ክንፈገብርኤል ወልደ ማርያም ይገልፁ። በቲ ስልጠና እዋን ህንፀት መንገዲ፣ ቅየሳ፣ ፀረጋን ምድመዳ ፀፀርን ሓመድን ፣ ምድልዳል ስራሕቲ ተፋሰስን ስራሕቲ ምንፃፍ ፀፀርን ኣብ ዝኣመሰሉ ዓበይቲ መርሃ ግብርታት ተኸፊሎም ዝወሃቡ እዮም። ብመሰረቱ ድማ እዞም ስልጠና መባእታዊ ሞያ ህንፀትን ፅገናን መንገዲ ዘጨብጡ እዮም።

ካብ ዝጣየሽ (ካብ 1993 ዓ/ም )ጀሚሩ ኣብ ክልልና ዝርከብ ሕፅረት ሰብ ሞያ መንገዲ ንምፍታሕ፣ ኣብ ኣሰራርሓን ፅገናን መንገዲ ስልጠና እናሃበ ዝመፀ እዚ ማእኸል፤ ኣብ ምዕባለ መንገዲ ትግራይ ዓብዪ ተራ እናተፃወተ ዝርከብ እዩ። እቲ ማእኸል መሰልጠኒ በቢዓመቱ 68 ተምሃሮ ተቐቢሉ ናይ ምምሃር ዓቕሚ ዋላ እኳ እንተሃለዎ ወረዳታት ብመሰረት ዝወሃበን ብፅሒት መሉእ ንሙሉእ ክጥቀማ ብዘይ ምኽኣለን ካብ 35 ክሳብ 45 ሰልጠንቲ ተቐቢሉ ኣብ ምምሃር ይርከብ ። ክሳብ ሕዚ ድማ ብብርኪ ክልል ንልዕሊ 400 ዝኾኑ ታሕተዎት ክኢላታት ስልጠና ሂቡ ኣሎ። ካብዚ ብተወሳኺ ካብ ዝተፈላለዩ ፕሮጀክትታት መንገዲ ገፀር ዝተወፃፅኡ 34 ትራክተር (ኦፕሬተራት) ኣሰልጢኑ ናብ ስራሕ ኣዋፊሩ እዩ። ካብዚ ብተወሳኺ ካብ  ምዕባይ  ዓቕሚ ሓይሊ ሰብ ክልልና ሓሊፉ ካብ  ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ዓፋር ብዝቐረበሉ ሕቶ መሰረት ን70 ሰልጠንቲ እቲ ክልል ኣብ ክልተ ዙር ብቑዕ ስልጠና ከም ዝሃበ ኣይተ ክንፈገብርኤል ይሕብሩ።

ኣብዚ ማእኸል ሞያ ኣጥርዮም ዝወፁ ሰልጠንቲ ነናብ ከባቢኦም ተመሊሶም ብኢንተርፕራይዝ ስራሕቲ መንገዲ ትግራይ፣ ብበዓል መዚ መንገድታት ኢትዮጵያ ከምኡ እውን ብፕሮግራም ኣድማሳዊ ተበፃሕነት መንገድታት ገፀር “ዩራፕ” ኣብ ዝህነፁ መንገድታት ተቖፂሮም ኣብዚ ዘፈር ዘጋጥም ዝነበረ ሕፅረት ዝተምሃረ ሓይሊ ሰብ ኣብ ምቕራፍ ግደኦም እናበርከቱ እዮም። 

ይኹን ደኣ እምበር፣ እዚ ማእኸል እዚ ኣብቶም ዝሓለፉ ዓመታት እዚ ዝኣክል ስልጠና ደኣ ይሃብ እንበር ኣብ ከይዲ ስልጠና ብርክት ዝበሉ ማሕለኻታት ከምዘጋጥምዎ ኣይተ ክንፈገብርኤል ይዛረቡ። ካብቶም ዝነበሩ ፀገማት መርኣዪ ንምውሳድ፣ ኣብቲ ማእኸል ዝወሃብ ስልጠና ብክልተ ምኽንያታት ኣብ ፅርየት ክፍተት ነይርዎ። እቲ ቀዳማይ ክፍተት፣ ስልጠና ዝህቡ መምህራን መብዛሕትኦም ኣብ ስራሕቲ መንገዲ ዝነበሩ ይኹኑ እምበር ሓልሓሊፉ እዞም መምህራን ካብ ቢሮ ብዝወሃቦም ስራሕቲ ምህንድስና  ኣብቲ ማእኸል ኣብ ዘይርከብሉ እዋን ልምዲ ብዘይብሎም መምህራን እውን ይካየድ ምንባሩ እዩ። እቲ ካልኣይ ክፍተት ድማ እቲ መሰልጠኒ ማእኸል ብሰንኪ ዝነበሮ ሕፅረት በጀት ብናይ ቤተ ፈተነ (ላብራቶሪ) ኣቁሑት ዝተደገፈ ስለዘይኮነ መብዛሕትኡ ትምህርቲ ኣብ ክልሰ ሓሳብ መሰረት ዝገበረ ብምዃኑ ክንድቲ ተግባራዊ  ስልጠና ፅርየትን ውፅኢትን ክህልዎ  ዘይምኽኣሉ እዩ።

እዚ ኮይኑ እቲ ማእኸል ሎሚ ካብቲ ዘለዎ ፀገማት ንክወፅእን ብቐፃልነት እውን ዓቕሙ ብምዕባይ ናብ ዝሓሸ ውፅኢት ክሰጋገርን ብትኹረት እናተሰርሐሉ እዩ። ዝነበሮ ተበፃሕነት እውን ኣብ ክልልና ጥራሕ እንተይኮነስ ካብ ጐረባብቲ ክልላት ዓፋርን ኣምሓራን ንዝመፁ እውን ስልጠና ንምሃብ ዝሓሸ በጀት ተመዲብሉ ስራሕቲ ምስፍሕፋሕ እናሳለጠ ምህላው ናይዚ ሓደ መርኣዪ እዩ። ንኣብነት ኣብ በጀት ዓመት 2009 ዓ/ም ንስራሕቲ ምስፍሕፋሕ ጥራሕ ዝውዕል ከባቢ ሽዱሽተ ሚልዮን ብር ተመዲብሉ ብዝተጠናኸረ መልክዕ ኣወዳድባ፣ ተደራቢ ስራሕ ዘይብሎም ቀወምቲ መምህራን ናውቲታት ላባራቶሪን ካልኦት ጠቐምቲ ኣቑሑትን ሓይሊ ሰብን ኣማሊኡ ስራሕቱ ጀሚሩ እዩ። ዳግመ ምትዕርራይ ዘድልየሉ ምኽንያት ሓደ ኣብ ካልኣይ ትልሚ ዕብየትን ስግግርን ዝተትሓዙ ብርክት ዝበሉ ስራሕቲ ህንፀትን ፅገናን መንገዲ ብኮንትራክተራትን ኣማኸርትን ጥራሕ ክስራሕ ስለዘይከኣል ነዚ ክሽከም ዝኽእል ክኢላ ኣቐዲምካ ምፍራይ ስለዘድሊ እዩ።

እቲ ካልኣይ ምኽንያት ኣብ ቢሮ ኮንስትራክሽን፣ መንገድን መጓዓዝያን ዝርከብ ዋና ከይዲ ስራሕ ምዕባለን ምምሕዳርን መንገዲ ዝተውሃቦ ሓላፍነት ብሙሉእነት ክፍፅም ንምኽኣል እዩ። ከይዲ ስራሕ መንገዲ ምዕባለን ምምሕዳርን ካብ ውሽጢ እቶም ብሓላፍነት ክሰርሖም ዝተውሃቡዎ ስራሕቲ ሓዲኡ ስራሕቲ መንገድን ከባቢያዊ ሓለዋን ተጠቃሲ እዩ። እዚ ማለት  ሓደ ፕሮጀክት መንገዲ ቅድሚ ናብ ስራሕ ምእታዉ ገምጋም ስነ ከባቢ ይካየደሉ።  ከምኡ እውን ብሕብረተሰብ ክበርሱ ዘይድለዩ ከባብታት ( ሃይማኖታዊ ቦታታት) ኣቐዲምካ መፅናዕትታት ምክያድ የድሊ። ኮይኑ ግን እዚ መደብ ኣብዚ ሕዚ እዋን ብምኽንያት ሕፅረት ዝተምሃረ ሓይሊ ሰብ ብሙሉእነት ይስራሕ ኣሎ ንምባል ኣይከኣልን። እዚ ድማ  ስልጠናታት ዝህቡ ትካላት ብብዝሒ ስለ ዘየለው ከም ዝኾነ ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ነዚ ኣመልኪቱ ቢሮ ኮንስትራክሽን፣ መንገድን መጓዓዝያን ክልል ትግራይ  ዘካየዶም  መፅናዕትታት ይሕብሩ።

እቲ ሳልሳይ ምኽንያት፣ ስራሕቲ መንገዲ ብስልጠና ዝተደገፈን ዘመናዊ ቴክኖሎጂ ዝወነን ንምግባር እዩ። ስራሕቲ መንገዲ ብቐሊል ወፃእን ውፅኢታዊ ብዝኾነ ኣግባብን ክፍፀም ዘኽእሉ ቴክኖሎጅታት ከም ዘለዉ ነዚ እውን ግደ ስልጠና ዕዙዝ ምዃኑ ዝፍለጥ እዩ። ስለዝኾነ እዞም ቴክኖሎጅታት ንኹሉ ከባቢ ክልልና ተበፃሕቲ ንምግባርን ብቑልጡፍ ናብ ተግባር ንምእታውን ማእኸል መሰልጠኒ ኣጉላዕ ሰፊሕ ስልጠና ክህብ ስለዝተሓሰበሉ እዩ።

ራብዓይን ናይ መወዳእታን ምኽንያት ዳግም ምትዕርራይ ኣወዳድባ ሓይሊ ሰብን ናውትን ማእኸል መሰልጠኒ ስራሕን ፅገናን መንገዲ ኣጉላዕ፣ ስራሕቲ መንገድታት ትግራይ ብምርምር ንምሕጋዝን ማእኸል ስራሕቲ መንገዲ ምርምርን ላበራቶርን ኮይኑ ንኸገልግልን መንግስቲ ኣንፈት ስለዝሓንፀፀ እዩ። 

እዚ ማእኸል ኣብ ስራሕቲ መንገዲ፣ ፅገናን ምርምርን ዓብዪ ግደ ዘለዎ እንትኾን ኣብ ሃገርና ብዝተማልአ ሓይሊ ሰብን ቀረብ ቴክኖሎጅን ዝተደገፈ ማእኸል ምርምር መንገዲ ኣብ ዘየለወሉ ዝተጣየሸ ትካል ብምዃኑ ንኽልል ኢሉ እውን ንሃገር ዝለዓለ ረብሓ ከምዝህልዎ እሙን እዩ። እቲ ዝካየድ ስራሕቲ ምርምር መንገዲ ካብ ቀለልቲ ክሳብ ዓበይቲ ክእለትን መሳርሕታትን ዝሓትት እኳ እንተኾነ፣ ኣብ ኩነታት ክልልና መፂእኻ ብቐሊል ወፃኢ ክስርሑ ዝኽእሉ ስራሕቲ ምርምር ክካየዱ ዝሕግዝ እዩ። እዞም ስራሕቲ ምርምር ምስ ኣብ ክልልና ዘለው ዩኒቨርሲታትን በዓል መዚ መንገድታት ኢትዮጵያን ዝገብርዎ ሓገዛት ተደጊፉ ዝስራሕ እንትኸውን ትሕዝቶኡ ብቐለልቲ ጀሚሩ ደረጃ ብደረጃ ክዓቢ ዝኽእል ይኸውን። ነዚ ንምስራሕ ዘኽእሉ ቅድመ ምድላዋት ማለት እውን ክኢላ ሓይሊ ሰብን ካልኦት ጠቐምቲ ናውትታትን ብኣጋኡ እናተማለአሉ ከምዝርከብ ኣብቲ ማእኸል ኣብ ዝነበረና ፃንሒት ንምዕዛብ ክኢልና ኣለና።

ብሓፈሻ ማእኸል መሰልጠኒ ህንፀትን ፅገናን መንገዲ ኣጉላዕ እቶም ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ክልልና ዝስርሑ ዘለዉ መንገድታት ብዝተማለአ ብፅርየት ክስርሑን ብቑዕ ዝኾነ ፅገና ዘድልዮም መንገድታት እውን በቲ ዝድለ መንገዲ ንክፅገኑን ዝሕግዙ ክኢላታት እናፍረየ ዝርከብ ማእኸል መሰልጠኒ ብምዃኑ ኣብዚ መዳይ ንዝርኣዩ ክፍተታት ክዓብስ እናክኣለ እዩ። እዚ ድማ እቶም ዝስርሑ መንገድታት ክንድቲ ከገልግልዎ ዝግበኦም ከገልግሉን ኣብ ማሕበረ ቁጠባዊ ምንቅስቓስ ሕብረተሰብና ዘለዎም ግደ ዕዙዝ ምዃኑን ብምርዳእ ካብቲ ሕዚ ዝህቦ ዘሎ መርሃ ግብሪ ስልጠና ብሓዱሽ ስርዓተ ትምህርቲ ቀሪፁ ዓቕሙ ንምዕባይን ናይ ተግባር ክእለት ንምጭባጥን ኣብ ዝገብሮ ዘሎ ፃዕሪ ኩሉ ዝምልከቶ ኣካልን መላእ ህዝብን ቆላሕታ ክገብርሉ ይግባእ መልእኽትና እዩ። 


alena ember where do we

''እዚ ብኽያትኪ ልዕሊ ሞት እቲ ጥየል እዩ'' ናይ ክልል ኢትዮጵያ-ሶማሌ ርዕስ ምምሕዳር

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 961
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት መስከረም 2010