የትግራይ ርእሰ መስተዳደር ክቡር አቶ አባይ ወልዱ ትግራይን ከጎበኙ ከሃገራችን 35 ዩኒቨርስቲዎች ከተውጣጡ የዩኒቨርስቲ ማህበረሰብ ጋር ያደረጉት ውይይት።

መንፈስ መስመር መንፈስ ህዝባውነት እዩ ሰዓራይ ዝገብር!

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

4530490
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
413
2250
18529
4495290
45763
165145
4530490

Your IP: 54.198.108.19
2017-11-19 03:01

ከተማታትን ፕላንን ከም ሕቖን ከብድን!

here we go
selam new

ቀዳማይ ክፋል

ከተማታት ክልልና ብፕላን ክምርሓ ብዘይምኽኣለን እቲ ዝግባእ ፅባቐ ኣብ ርእሲ ዘይምውናነን ብፍላይ ድማ ፅርግያ መንገድታተን ፀበብቲ ካብ ምዃኖም ዝተልዓለ ብምጭንናቕ ትራፊክ ንግዳዊ ኮነ ማሕበራዊ ምንቅስቓስ ከተማታት ዝፍተነሉ ኩነታት እናተፈጠረ እዩ። ብዘይምግናን፣ ኣብዚ ዘመን እዚ መብዛሕቲኦም ዝሰርሑ መንገድታት ኣይከነን ዶ ድሕሪ 20 ዓመት ድሕሪ ክልተ ዓመት ዝህሉ ምንቅስቓስ መኪና እውን ኣብ ግምት ዘእትው ኣይመስሉን። ስለዝኾነ ድሕሪ ውሱን እዋን ህዝቢ ብመጓዓዝያ ዘንፀርፅረሎም ቦታታት ይበራኸቱ ኣለዉ። ነዚ ሓደ መረዳእታ ዝኾነና እውን ተጠቀምቲ ካብ ምምራሮም ዝተልዓለ ኣብ ሞንጎ ወግዒ “ኣይትፅበብ ከም መንገዲ ዓዲ ሹምዱሑን” ዝብል ብሂል ኣታኣታትዮም ኣለዉ።

ክፍተት ፕላን ከተማታትና ብፀገም ፅባቐን ምጭንናቕን ትራፊክን ጥራሕ ዝግለፅ ኣይኮነን። ሓደ ዝተሰርሐ ህንፃ ንመንገድን ካልኦት ግልጋሎት ከተማን ተባሂሉ እንትፈርስ ጉልበትን ግዜን በዓል ዋና ኣብ ርእሲ ምብኻኑ ኣብ መንግስቲ እውን ተወሳኺ በጀት ብምብላዕ ዘብፀሖ በሰላ ገዚፍ ምዃኑ ካልእ ጉድኣት እዩ። ንኣብነት ኣብ ዝሓለፈ ትሕዝቶ እዚ ዓምዲ ከም ዝሓበርናዮ ኣብ ከተማ ሰቲት ሑመራ ንመንገድን ሓምለዋይ ከባብን ተባሂሉ 203 ሚልዮን ብር ካሕሳ ኣባይቲ ተኸፊሉ እዩ። እዚ መጠን ካሕሳ  ኣብ ቀፃሊ ንመንገድን ሓምለዋይ ከባብን ተባሂሉ ሓደ ነጥቢ ሓሙሽተ ሄክታር ዝፈርሱ ገዛውቲ እንተይሓወሰ እዩ። ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ንኻሕሳ ተባሂሎም በቢ ከተምኡ ዝባኽኑ በጀት ኣብ መሰረተ ልምዓት እንተዝውዕሉ ኣብዛ ክልል ክንደይ ለውጢ ከምፅእ ከም ዝኽእል ንምግማቱ ኣየፀግምን። እዚ ፕላን ከተማታት ካብ ብጋናኡ ንቐፃሊ ዘምፅኦ ለውጥን ዝህቦ ቀፃልነት ዘለዎ ኣገልግሎትን ኣሚትካ ብምንቅስቓስ ካብ ብኽነት ክድሕን ዝነበረ ገንዘብ እዩ ዝባኽን ዘሎ።

እምበኣር ካብዚ ጉድለት ተበጊስና እዚ ከምዚ ዝበለ ክፍተት መበገሲኡ እንታይ ከም ዝኾነ፣ ከመይ ክፍታሕ ከም ዝኽእል፣ እቲ ፀገም ንምፍታሕ ንቀፃሊ ዝህልዎ ተስፋ እንታይ ከም ዝመስል? ኣመልኪትና ቃለ መሕትት ኣካይድና ኣለና። ጋሻና ኣይተ ተመስገን ነጋ በቲ ሓዱሽ ኣወዳድባ ሰራሕተኛታት መንግስቲ፣ ዳይሬክተር ዳይሬክቶሬት ምምሕያሽ ቤት መዘጋጃ እዮም። ኣይተ ተመስገን፣ ቀንዲ ፀገም ፕላን ከተማታት ትግራይ ዝበልዎም ነጥብታት ከምዚ ዝስዕብ የቐምጡ። እቲ ቀዳማይ ነዚ ዝመርሕ እኹል ሓይሊ ሰብ ካብ ዘይምህላው ዝብገስ ምዃኑ እዮም ዝጠቕሱ። ከም ዝፍለጥ “ዕብየት ከተማታት ብፕላን ይምራሕ” ዝብል ፖሊሲ ዝወፀ ኣብ ኢህወደግ እዩ። መብዛሕቲአን ከተማታት ትግራይ ድማ ኣብቲ ንዕብየትን ፅባቐን ከተማታት ዘይግደሱ ሕሉፋት ስርዓታት ዝተጣየሻ ብምዃነን ፀገም ፕላን ኣለወን። ኢህወደግ ናብ ስልጣን እንትመፅእ እውን እንተኾነ ኣብዛ ሃገር ልምድን ተመክሮን ዘለዎ እኹል ሓይሊ ሰብ ብዘይምንባሩ እቲ ፀገም ብዘለዎ ቀፂሉ ፀኒሑ ነይሩ ክበሃል ይከኣል። እቲ ካልኣይ ፀገም ንፕላን  ከተማታት ክልልና  ብዝግባእ ዝመርሕ ሕፅረት ክኢላ ሰብ ምህላው እዩ። ከም ዝፍለጥ ነዚ ክመርሕ ዝተጣየሸ ቢሮ  ልምዓት ከተማ ፀኒሑ ምስ ካሊእ ቤት ዕዮ ብምሕዋስ ኮንስትራክሽን ልምዓት ከተማ እዩ ኮይኑ። ፀኒሑ ካብ ውሽጢ እቲ ቢሮ ኢንስቲትዩት ከተማታት ዝተፈጠረ ኮይኑ መሊሱ ናብ ከይዲ ስራሕ ምጥርናፉ ነቲ ፕላን ከተማታት ብዝግባእ ኣብ ምፍታሕ ናይ ባዕሉ ፀገም ከም ዝነበሮ እዮም ኣይተ ተመስገን ዘረድኡ።

ካብ 1999 ክሳብ 2002 ዓ/ም ዝነበረ ኢንስቲትዩት ፕላን ከተማታት እኹል ሓይሊ ሰብን በጀትን መዲቡ ብዙሕ ስራሕ ይውግን ነይሩ። ኮይኑ ግን ብመሰረታዊ ለውጢ ከይዲ ስራሕ /BPR/ ናብ ከይዲ ስራሕ ምስ ሓወሶ እቲ ምንቅስቓስ ተዳኺሙ። ነዚ ዝተረድአ መንግስቲ ካብ 2005 ዓ/ም ጀሚሩ ኣወዳድባ ሓይሊ ሰብ ልምዓት ከተማን ንግድን ኢንዳስትርን ዳግም ብምትዕርራይ ንሕድሕድ ከተማ ፕላን ዝሰርሑ፣ ዝግምግሙን ዝከታተሉን ሓሙሽተ መሃንዲሳት ክቖፅራ መሓውር እንተዋቐር ኣመራርሓ ከተማታት ክልልና ነቲ ፀገም ክብደት እንተይሃቡ ፀኒሖም። እዚ ማለት ዘድሊ ሓይሊ ሰብ ስለ ዘይቆፀሩን ገሊኦም እውን እቲ መሓውር ገዲፎም ክልተ ሰለስተ ስለ ዝቖፅሩን ምድላው ፕላን ከተማታት ኣብ ክልል ክንጥልጠል ክኢሉ። እቲ ኣብ ክልል ዘሎ ሓይሊ ሰብ እውን  እንተኾነ ብመስርሕ “ቢፒ ኣር” ሽዱሽተ ክኾን እናተገብኦ ሰለስተ ብምቑፃሩ እቲ ዝግባእ ስራሕ ንምዕዋት ከም ዘይተኽኣለ እዚ እውን ካልእ ፀገም ምዃኑ ኣይተ ተመስገን ሓቢሮምልና እዮም።

እቲ ብብርኪ ክልል ዝቑፀር ሓይሊ ሰብ ኣብ ዓመት ክሰርሖ ዝግባእ ፕላን ከተማታት እንትረአ እውን ሸሞንተ እዩ ነይሩ። ግን ብሓይሊ ሰብ ብፍርቂ  ነክዩ እናሃለወ “ተዓፃፂፍና ንስራሕ” ብዝብል ኣብ ዓመት 20 ፕላን ከተማታት ይሰርሕ ኣሎ። ዋላ እኳ ኣብ ፅፈት እቲ ፕላን ናይ ባዕሉ ፀገም እንተሃለዎ እዚ ውሱን ሓይሊ ሰብ ብኸምኡ እውን ንኩለን ከተማታት ክበፅሐለን ኣይከኣለን። ምኽንያቱ ፕላን ዘይብለን ከተማታት እንትሓታ እተን ዝነበረን ድማ ፕላነን ወዲአን ካሊእ ሓዱሽ ፕላን ዝጠልባሉ ኩነታት ስለዝፍጠር እዩ።

ካብዞም ዝተሓበሩ ፀገማት ብምብጋስ እውን እዩ ዓሚቕ መፅናዕቲ ዘይብሉ “ስኬች ፕላን” ዝበሃል ተዳልዩ ንከተማታት ዝወሃብ ዘሎ። ስኬች ፕላን እተን ከተማታት ካብ ሱቕ ኢለን ገዛውቲ ዝፅፍፀፈን መንገደን ውሱናት ማሕበራዊ ግልጋሎት ከመይ ከምዘተኣናገዱ ቦታ ንምንፃር ተባሂሉ ዝወፅእ እዩ። ብምዃኑ እውን ንቀፃሊ ኣብታ ከተማ ክህሉ ዝኽእል ምስ ንግድን ኢንቨስትመንትን ተዛሚዱ ቁጠባዊ ምትእስሳር ከምኡ እውን ዝህሉ በዝሒ መጓዓዝያ፣ ከም ማይ፣ ቴሌ፣ መብራህቲ፣ ጥዕናን ትምህርትን ዝኣመሰሉ ማሕባራዊ ግልጋሎት ኣቐዲምካ ብምእማት ዝስርሑ ኣይኮኑን። እዚ ኣካይዳ ድማ እቲ ንዕዘቦ ዘለና ንመንገድን ካልኦትን እናተብሃለ ምፍራስ ገዛውትን ንካሕሳ ዝወፅእ ብኽነት ገንዘብ መንግስቲ የስዕብ ኣሎ። ክቕፅል እዩ።   


alena ember where do we

''እዚ ብኽያትኪ ልዕሊ ሞት እቲ ጥየል እዩ'' ናይ ክልል ኢትዮጵያ-ሶማሌ ርዕስ ምምሕዳር

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 961
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት መስከረም 2010