እዋናዊ ቃለ-መሕትት ምስ ኣቦ መንበር ህ.ወ.ሓ.ት ዶ/ር ደብረፅዮን ገ/ሚካኤል

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

5049987
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
84
2909
29101
4998067
82181
110388
5049987

Your IP: 54.198.78.121
2018-04-20 00:45

መትንታት ልምዓት ሽረ እንዳስላሰ

here we go
selam new

ኢኮኖምያዊ ልምዓት ሓንቲ ሃገር ዘላቕን ዘተኣማምንን ንክኸውን ባህሪ ተመጋጋባይነት ክህልዎ ይግባእ። እዚ እንትብሃል ኣብ ሓደ ዓውደ ስራሕ ዝፍፀም ተግባርን ውፅኢትን ሓደ ነቲ ካልእ ብቀጥታ ይኹን ብተዘዋዋሪ እንተዘይመጊብዎ ዝረጋገፅ ኢኮኖሚ ምሉእነት ክህልዎ ኣይኽእልን። ካብዚ ወድዓዊ ሓቂ ብምብጋስ ከም ኢትዮጵያ ዝበላ ሕርሻ ማእኸል ዝገበራ ሃገራት ቀንዲ ሞተር ቁጠብአን ሕርሻ ዋላ ይኹን ልምዓት ሕርሻን ልምዓት ከተማን ክተኣሳሰሩ ግድነት ይኸውን። ንኣብነት ኣብ ገፀር ዝነብር ሓረስታይ ካብቲ ኣብ ከተማ ዝነብር ማሕበረሰብ ዝረኽቦም እታዎታትን ቴክኖሎጅታትን ወሰንቲ መሳርሒኡ እዮም። ብእኡ መንፅር ፍርያት ሓረስታይ ዕዳጋ ዝረክብ ኣብ ከተማ እዩ። ስለዝኾነ ነባራዊ ኩነታት ሃገርናን ክልልናን መሰረት ብምግባር ሕርሻ መትኒ ልምዓት ሓረስታይ እንትኸውን መትኒ ልምዓት ከተማታት ከዓ ውዳበታት ልምዓት ደኣንት እየን። እተን በብከተማኡ ተጣይሸን ዘለዋ ውዳበታት መነባብሮ ሕብረተሰብ ኣብ ምምሕያሽ፣ ዕድል ስራሕ ኣብ ምፍጣር፣ ቴክኖሎጅታት ኣብ ምቕዳሕን ቁጠባዊ ዕብየት ኣብ ምርግጋፅን መሪሕ ተራአን እናፈፀማ ይርከባ። በዚ መዳይ ዝግለፃ ብዙሓት ውዳበታት ልምዓት ደኣንት ዘለዋ እኳ እንተኾና ንሎሚ ኣብ ከተማ ሽረ እንዳስላሰ ንዘሎ ምንቅስቓስ ልምዓት ደኣንት ክንድህስስ።

ከምቲ ተደጋጊሙ ዝግለፅ ኣብ ዝማዕበላን ዘይማዕበላን ሃገራት ዝነብር ማሕበረሰብ ብመንፅር ፈጠራ ዕድል ስራሕ እንትርአ እተን ዝዓበየ ቦታ ዝሕዛ ዓበይትን ማእኸለዎትን ኢንዱስትርታት ዘይኮናስ ኣናእሽተይን ደቀቕትን ትካላት እየን። ኣብ ምምዕባል ዝርከባ ሃገራት ድማ ፍልይ ብዝበለ መልክዑ ምስ ዘለወን በዝሒ ህዝቢ ተዛሚዱ እቲ ዘፈር ዕድል ስራሕ ኣብ ምፍጣር ዝዓበየ ይገብሮ። ነዚ ዝተገንዘበ ዴሞክራስያውን ልምዓታውን መንግስቲ ኢትዮጵያ ንተጠቃምነት ነበርቲ ከተማ ማእኸል ዝገበረ ፓኬጅ ልምዓት ደኣንት ቀሪፁ ሰፋሕቲ ተግባራት እናፈፀመ መፂኡ እዩ፤ ኣጠናኺሩ እናሰርሓሉ እውን ይርከብ። እዚ ድማ ብዝዓበየ ፓኬጅ ልምዓት ደኣንት ብዝዓበየ ኣብ ተጠቃምነት መናእሰይን ደቂ ኣንስትዮን ዘለዎ ረብሓ ካብ ምግንዛብ ዝብገስ እዩ።

ብመሰረት እዚ ንተግባራዊ ስራሕትን ውፅኢታትን ደኣንት ከተማ ሽረ እንዳስላሰ ክንርኢ ከለና ኣብታ ከተማ መርኣያ ዝኾኑ ብዙሓት ተግባራት ኣለዉ። ንኣብነት ኣብ 2009 ዓ/ም ብብርኪ ከተማ 2,727 ደቂ ኣንስትዮ ዝርከብኦም 5,540 መናእሰይን ደቂ ኣንስትዮን ተረባሕቲ ንምግባር ትልሚ ተታሒዙ 5,898 ሰባት ተረባሕቲ ከም ዝኾኑ ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ደኣንትን ምርግጋፅ ውሕስና ምግቢ ከተማታትን ከተማ እንዳስላሰ ኣይተ ገብረሩፋኤል ገብረህይወት ይገልፁ ። እዚ ድማ ኣማራፅታት ስራሕ እንተተቐሪቦም ኣብ ዝተፈላለዩ ዓውደ ስራሕቲ ክኣትው ዝኽእሉ መናእሰይን ደቂ ኣንስትዮን ብበዝሒ ምስታፍ ዝክኣል ምዃኑ መረጋገፂ እዩ።

በዚ መንፅር ንውዳበታት ልምዓት ደኣንት ዕድላት ስራሕ ክፍጠር ከሎ ዝግባእ ግንዛበን ዓቕምን ናይቲ መንእሰይ ኣዕቢኻ ክኸውን ኣለዎ። ብፍላይ መምስ ዓውደ ስራሕቱ ዝኸዱ ስልጠናታት ምሃብ ከም ሓደ ቀንዲ መስርሕ ክውሰድን ክትግበርን ዝግብኦ እዩ። ነዚ መሰረት ገይርካ ኣብ ከተማ ሽረ እንዳስላሰ ኣብ 2009 ዓ.ም ንፈጠራ ዕድል ስራሕን ተጠቃምነት ውዳበታት ደኣንትን ማእኸል ዝገበሩ ስራሕቲ ካብ ምድላው ምዕራፍ ክሳብ ተግባር ምዕራፍ ዝተዋደዱ ስራሕቲ ስልጠናታትን ደገፋትን ተገይሮም እዮም። ንኣብነት 2,231 ደቂ ኣንስትዮ ዝርከብኦም 4,160 ወገናት ንኣመራርሓ ንግድን ካልኦት ስራሕትን ማእኸል ዝገበረ ስልጠና ክወሃብ ትልሚ ተታሒዙ ኣብ ደኣንት ዝዋፈሩ ወገናት ንግዲ ማእኸል ዝገበሩ ሞያዊ ስልጠናታት ከም ዝተውሃቡ እቶም ሓላፊ የረድኡ። ናይዚ ቀንዲ ዕላማ ድማ ውዳበታት ደኣንት ናብ ተግባራዊ ስራሕ ቅድሚ ምእታወን ክተሓዝ ዝግብኦ ኣመራርሓን ሞያዊ ክእለትን ሒዘን ንክኣትዋ እዩ።

ኣብ ውዳበታት ደኣንት እታ ከተማ እቲ ካልእ ክርአ ዘለዎ ጉዳይ ቀረብ ልቃሕ ዝምልከት እዩ። መናእሰይን ደቂ ኣንስትዮን ኣብ ደቀቕትን ኣንእሽትን ትካላት ንግዲ ወዲብካ፣ ዕድል ስራሕ ፈጢርካን ዝግባእ ስልጠና ሂብካን ካብ ምልዕዓልን ምውዳብን ጀሚሩ ክሳብ ተግባራዊ ስራሕተን ብዙሓት ፀገማት ከጋጥሙወን ይኽእሉ እዮም። ንኣብነት ዝሰልጠነ በዓል ሞያ፣ ፀገም ፋይናንስ፣ ምትእስሳር ዕዳጋ፣ ቀረብ መሰረተ ልምዓት ዝኣመሰሉ ዕንቅፋታት ምግላፅ ይክኣል። ብፍላይ ኣብ ውዳበታት ደኣንት ዘጋጥም ፀገም ፋይናንስ ግና ኣዝዩ ዝለዓለ እዩ። ኣብታ ፅቡቕ ምንቅስቃስ ደኣንት ኣለዋ እንብላ ዘለና ከተማ ሽረ እንዳስለሰ እቲ ፀገም ፋይናንስ ከጋጥማ ግድን እዩ። ምኽንያቱ ናብ ደኣንት ዝኣትው ኣካላት ካብ መፈለምትኡ ንመበገሲ ስራሕ ዝኣክል እኹል ካፒታል ዘይብሎም ካብ ንእሽተይ መበገሲ ዝለዓል ሓይሊ ሰብ ስለዝለዓሉ እዩ። እቲ ውሑድ መበገሲ ካፒታል ዘለዎ ሰብ እውን እንተኾነ ብምኽንያት ምንኣስ ካፒታሉ ኣብ መደበኛ ትካላት ባንኪ ዝድለ መጠን ገንዘብ ክረክብ ኣይኽእልን።ስለዚ ካብ መንግስቲ ደገፍ ልቓሕ ክግበረሉ እዩ ዝፅበ። ነዚ እዩ እውን መንግስቲ ብትካላት ኣናእሽተይ ልቓሕ (ከም ደደቢት) ኣቢሉ በብዓመቱ ብሚልዮን ዝቑፀር ገንዘብ ንትካላት ልምዓት ደኣንት ብልቓሕ ዝህብ።

ካብዚ ብምብጋስ ምምሕዳር ከተማ ሽረ እንዳስላሰ እውን ኣብ 2009 ዓ.ም ንውዳበታት ልምዓት ደኣንት ብመደበኛ፣ ተዘዋዋሪ ይኹን ካልኦት ዓይነታት ልቓሕ 45 ሚልዮን ብር ንምሃብ ትልሚ ሒዙ 32 ሚልዮንን 716 ሽሕን 14 ብር ሂቡ ኣሎ። ኣብዚ ክስመረሉ ዝግባእ ወሳኒ ጉዳይ ኣሎ። ንሱ እውን ልቓሕ እንትወሃብ ዝተወሰደ ልቓሕ ኣብ ምምላስ እውን ብኣተሓሳስባን ተግባርን ርብርብ ምግባር የድሊ። ብመንፅር እዚ እንትርአ ብብርኪ ከተማ ኣብቲ ዓመት 22 ሚልዮንን 217 ሽሕን 945 ብር ልቓሕ ክምለስ ተተሊሙ 20 ሚልዮንን 756 ሽሕን 33 ብር (93 ምኢታዊ) ተመሊሱ እዩ። ናይቲ ልቓሕ ብምሉእነት ዘይምምላስ መበገሲ በቲ ሓደ ገፅ ዝግባእ ባህሊ ምዕቛር ዘይምዕባይ እንትኸዉን በቲ ካልእ ገፅ ድማ ዝተወሰደ ልቓሕ ሰሪሕኻን መነባብሮኻ ኣመሓይሽካን ልቓሕ ብእዋንካ ክትመልስ ዘሎ ተበግሶ ምንኣስ እዩ። ስለዚ ኣብ ከተማታት ንዝነብር ማሕበረሰብ ብውዳበታት ደኣንት ዕድል ስራሕ እናፈጠርካ፣ ናብ ስራሕ ዘእትዎ መበገሲ ገንዘብ እናለቃሕኻ ዝተወሰደ ልቓሕ ክምለስ ብምግባር ዘላቕነት ንዘለዎ ምርግጋፅ ውሕስና ምግቢ ከምኡ እውን ምምሕያሽ መነባብሮ ነበርቲ ከተማ ሰረት ምዃኑ ምግንዛብ የድሊ።

ኣብ ደኣንት ትኹረት ተዋሂቡ ዝስርሐሉ ዘሎ ካልእ ዕማም ምዕባይ ባህሊ ምዕቛር ገንዘብ ዝምልከት እዩ። ምኽንያቱ ብመሰረቱ ኣብ ሓደ ዘፈር ዕድል ስራሕ ምስ ረኸብካ ካብቲ ስራሕ እትረኽቦ ኣታዊ መዓልታዊ ወፃእታትካ ክንዲ ዝክኣል ብምቕናስ ባህሊ ምቑጣብ ምዕባይ ትኹረት ይሓትት። ካብዚ ተበጊሱ ቤት ፅሕፈት ደኣንትን ምርግጋፅ ውሕስና ምግቢን ከተማ ሽረ እንዳስላሰ ኣብ 2009 ዓ.ም ብብርኪ ከተማ 22 ሚልዮን ብር ካብ ውዳበታት ደኣንት ንምዕቛር ሸቶ ሒዙ ነይሩ። ኣብ መንቀሳቐስቲ ደኣንት ብዝተሰርሑ ስራሕቲ ምፍጣር ግንዛበ ባህሊ ምዕቛር ክዓቢ ስለዝተገበረ ልዕሊ ትልሚ 34 ሚልዮንን 14 ሽሕን 343 ብር ክዕቆር ክኢሉ እዩ።

ምስ ምፍጣር ዕድል ስራሕን ተጠቃምነት ውዳበታት ደኣንትን ተዛሚዱ ክርአ ዝግብኦ ካልእ ኣገዳሲ ነጥቢ ዝርግሐ መሰረተ ልምዓት እዩ። ዝርግሐ መሰረተ ልምዓት ኣብ ዕብየት ሓንቲ ከተማ ዘይትካእ ግደ ኣለዎ። እተን ሞተር ልምዓት ነባራይ ከተማ ኮይነን ከንቀሳቕሳ ዓብይ ሓላፍነት ዘለወን ውዳበታት ደኣንት ድማ መሰረተ ልምዓት ክማልኣለን ግድን ይኸውን። ይኹን እምበር ንሓንቲ ከተማ ዘድሊ መሰረተ ልምዓት ምምላእ ማለት ንውዳበታት ደኣንት እውን ሕቶታተን ምሉእ ንምሉእ ተመሊሱለን ማለት ኣይኮነን። ስለዝኾነ ብፍሉይ ንመስርሕን መሸጥን ዝኸውን ቦታ እናዳለኻ ንዕኡ ዘድልዩ መሰረተ ልምዓት ምምላእ ዓብይ ቆላሕታ ይሓትት። ኣብ ከተማ ሽረ እንዳስላሰ ነዚ ኣብ ግምት ብምእታው እናተሰርሐ ከም ዝርከብ ኣይተ ገብረሩፋኤል ገሊፆምልና እዮም። ንኣብነት ኣብታ ከተማ 686 ክፍልታት ዘለዎም 50 ህንፃታት መስርሕን መሸጥን ፍርያት ደኣንት ኣለዉ። ኣብዞም ቦታታት ክሳብ 2009 ዓ/ም 574 ደቂ ኣንስትዮ ዝርከብኦም 1‚253 መንቀሳቐስቲ ደኣንት ተጠቀምቲ ክኾኑ ክኢሎም እዮም። ብፍሉይ ኣብ 2009 ዓ.ም ን1‚500 ወገናት መስርሕን መሸጥን ክዕደል ተተሊሙ 760 ወገናት ተጠቀምቲ ኮይኖም እዮም።

ብሓፈሻ በቶም ልዕል ክብሉ ዝተገለፁ ኣካይዳታት ኣብ 2009 ዓ.ም ኣብ ከተማ ሽረ እንዳስላሰ ብስራሕቲ ደኣንት ፅቡቓት ዝብሃሉ ውፅኢታት ክምዝገቡ ምኽኣሎም እቶም ተግባራት የመላኽቱ። ንሸቶን ኣፈፃፅማን ሕሉፍ ዓመት መሰረት ገይርና ኣብ 2010 ዓ.ም ዝተትሓዙ ሸቶታትን ዛጊድ ኣብዚ ርብዒ ዓመት ናይ 2010 ዓ.ም ዝተፈፀሙን ስራሕቲ ምርኣይ እውን ኣገዳሲ እዩ። ካብኣቶም ስራሕቲ ምትእስሳር ዕዳጋ ሓደ እዩ። ብመሰረት እዚ ኣብ ርብዒ ዓመት 2010 ዓ.ም ን1,000 ደኣንት ናይ 34 ሚልዮንን 250 ሽሕ ብር ዋጋ ዘለዎ ምትእስሳር ዕዳጋ ንምግባር ተተሊሙ 853 ወገናት ተሳተፍቲ ዝኾንሉ 23 ሚልዮንን 450 ሽሕ ብር ምትእስሳር ዕዳጋ ተገይሩ እዩ። እዚ ድማ ናይዚ ዓመት ኣተኣታትዋ ፅቡቕ ምዃኑ እዩ ዘርእየና። ብመዳይ ምሃብ ልቓሕ እንትርአ እውን ነባራት ንምንጥንኻርን ሓደሽቲ ውዳበታት ንምፍጣርን ኣብ ቀዳማይ ርብዒ ዓመት 2010 ዓ.ም ን900 ወገናት ዓሰርተ ሚልዮን ብር ልቓሕ ክወሃብ ትልሚ ተታሒዙ ክሳብ ቀዳማይ ሰሙን ወርሒ ጥቅምቲ 2010 ዓ.ም 653 ወገናት ተጠቀምቲ ዝገበረ ሸውዓተ ሚልዮንን 542 ሽሕን 100 ብር ልቓሕ ተዓዲሉ እዩ። ከምዚ ዝበለ ክያዶ ነቲ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ዝነበረ ፅቡቕ ምንቅስቓስ ዘጠናኽር እዩ። ስለዝኾነ ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ናብ ስራሕ ኣትየን ዝፀንሓ ይኹን ኣብ 2010 ዓ.ም ተወዲበን ናብ ስራሕ ዝኣትዋ ዘለዋ ውዳበታት ደኣንት ነቶም ብቤት ፅሕፈት ደኣንት ዝፍጠሩ ዘለዉ ጥጡሕ ባይታታት ብዝግባእ ክጥቀማሉ ትፅቢት ይግበር።

ነዚ ኣብነት ዝኾነና ሓደ ማሕበር ክንወስድ። ማሕበር ሕብረት ሽርክና ምርባሕ ደርሁ ኤርሞያክን ዳዊትን ሓሙሽተ ኣባላት ዝሓዘን ቅድሚ ሸሞንተ ወርሒ ስራሕ ዝጀመረን ማሕበር እዩ። ኩሎም ኣባላት እቲ ማሕበር ብዝተፈላለየ ዓይነት ትምህርቲ ብዲግሪ ዝተመረቑ እዮም። እዞም ኣባላት መንግስቲ ዘቐመጦ ኣንፈት ብምኽታል ስራሕ እንተይኣማረፁ ኣብ 2009 ዓ.ም ስራሕቲ ምርባሕ ደርሁ ጀሚሮም። ብዛዕባ ኣጀማምራ ስርሖም ኣመልኪቱ ኣቦ ወንበር እቲ ማሕበር መንእሰይ ዮሴፍ ኣፈወርቂ እንትገልፅ፣ ካብ ቤት ፅሕፈት ደኣንት እታ ከተማ ዘድሊ ስልጠናን ደገፍን ብምርካብ፣ ካብ ተዘዋዋሪ ልቓሕ እውን 200 ሽሕ ብር ሒዞም ከም ዝጀመርዎ እዩ። 400 ካሬ ሜትር መስርሒ ቦታ ዝተዓደሉ ኮይኖም ከም መጀመሪ 400 ደርሁ ብምሓዝ ናብ ስራሕ ኣትዮም። ኣብ ተግባራዊ ስራሕ ምስኣተዉ ካብ እንቁላሊሕ በብመዓልቱ ካብ 350 ክሳብ 400 ብር ኣታዊ ምርካብ ጀሚሮም። እዚ በብወርሑ እንትስላሕ ካብ ሸውዓተ ሽሕ ክሳብ ሸሞንተ ሽሕ ብር ማለት እዩ። ካብዚ ተበጊሱ መንእሰይ ዮሴፍ፣ “ግዘና፣ ጉልበትናን ፍልጠትናን ብምውዳድ ተወዲብና ስለዝሰራሕና ተጠቀምቲ ንኸውን ኣለና” ይብል።

ብኣጠቓላሊ ኣብ ስራሕቲ ደኣንት ከተማ ሽረ እንዳስላሰ ከምቶም ልዕል ኢሎም ዝተገለፁ ዝኣመሰሉ ፅቡቓት ተግባራት ኣለዉ። እቶም ተግባራት ብዝግባእ እናወደብካን እናስፋሕኻን እንተተሰሪሕሎም ንባዕሉ ነቲ ከተማ ይኹን ንኻልኦት ከባብታት ተመኩሮ ዝኾኑ እዮም። ካብኡ ሓሊፉ ካልኦት ከባብታት እውን በዚ ኣገባብ ስራሕተን ክፍፅማ እንተኽኢለን ኣብ ተረባሕነት መናእሰይን ደቂ ኣንስትዮን ነበርቲ ከተማ መሰረታዊ ለውጢ ክመፅእ ይኽእል እዩ። እተን መትንታት ልምዓት ከተማ ዝኾና ውዳበታት ልምዓት ደኣንት ድማ ነቲ ናይ ከተማ ኢኮኖሚ ቁልፊ ሓይሊ ኮይነን ከንቀሳቕስኦ ምችው ባይታ ስለዝፈጥር ኣብ ደኣንት ዝግባእ ትኹረት ሂብካ ምስራሕ ክሳብ ክንድዚ ረብሓ ዘለዎ ምዃኑ ምግንዛብ የድሊ።


alena ember where do we

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 1

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 1

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 971
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት ለካቲት 2010