የትግራይ ርእሰ መስተዳደር ክቡር አቶ አባይ ወልዱ ትግራይን ከጎበኙ ከሃገራችን 35 ዩኒቨርስቲዎች ከተውጣጡ የዩኒቨርስቲ ማህበረሰብ ጋር ያደረጉት ውይይት።

መንፈስ መስመር መንፈስ ህዝባውነት እዩ ሰዓራይ ዝገብር!

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

4290899
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
532
2449
11170
4258204
59629
89268
4290899

Your IP: 54.225.54.120
2017-09-21 04:54

“ንብረት መንግስቲ ንብረትና!”

here we go
selam new

ወ/ሮ መብራት ሃፍቱ

(ነበርቲ ወረዳ እንዳ መኾኒ)

 

ንብረት ሃፍቲ እዩ። ጥረ ገንዘብ እውን እዩ። ብዘይንብረት ዝሳለጥ ስራሕ የለን። ነዚ እዩ እውን በብዓመቱ ንዝሳለጡ ስራሕቲ ብዙሕ በጀት እናተመደበ ኣብ ዕድጊት ንብረት ዝውዕል። ንኣብነት ኣብ 2008 ዓ.ም ብብርኪ ክልል ክልተ ቢልዮንን 129 ሚልዮንን 261 ሽሕን 202 ብር ኣብ ዕድጊት ንብረት ከም       ዝወዓለ ፀብፃብ ቢሮ ትልምን ፋይናንስን የረድእ። ካብዚ ከም እንርድኦ በብዓመቱ ኣብ ዕድጊት ንብረት ብዙሕ ገንዘብ ወፃኢ ከም ዝኸውን እዩ። እዚ ብምዃኑ ድማ ንፁር መምርሕን ስርዓት ምሕደራን ክህልዎ ግድን ይኸውን። ስለዝኾነ ቢሮ ትልምን ፋይናንስን ክልል ትግራይ “ሪፎርም”ታት ንብረት ኣተኣታትዩ ንተግባራውነቶም ብዕቱብ እናሰርሐ ይርከብ። ከም ውፅኢቱ እውን ንብረት ብስርዓት ዝመሓደረሉ ኩነታት ጀሚሩ ኣሎ። እዚ ኣብ ብዙሓት ከባብታት ክልልና ምዕባለ እናርኣየ ዝመፅእ ዘሎ እኳ እንተኾነ ንሎሚ ምሕደራ ንብረት ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ወረዳ እንዳ መኾኒ ክንድህስስ።

ቅድሚ ሰለስተ ዓመታት ንብረት ካብ ክልል ብቀጥታ ንኣብያተ ፅሕፈት ይወሃብ ስለዝነበረ ኣብ ሰነዳት ኣታውን ወፃእን ንብረት ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ኣይምዝገብን ነይሩ። እዚ ድማ ንስርዓት ቁፅፅር ኣዝዩ ክፍተት እናፈጠረ ፀኒሑ። ስለዝኾነ ዓመታዊ ቆፀራ ንብረት ኣብ ዝካየደሉ እዋን ኣካል እቲ ቆፀራ ኣይነበረን። ኮይኑ ግና እቲ ከምዚ ዝበለ ኣካይዳ በቲ ዝነበሮ ኣይቐፀለን። ካብ 2007 ዓ.ም ጀሚሩ ይዕበ ይንኣስ ካብ ክልል ዝወሃብ ንብረት ፈለማ ናብ ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ኣታዊ ይኸውን።

ኣብታ ቤት ፅሕፈት እቲ ብክልል ይኹን ብቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ተዓዲጉ ንኣብያተ ፅሕፈት ዝተውሃበ ንብረት ብስርዓት ንክመሓደር ድማ ግቡእ ደገፍን ክትትልን እናተገበረ ይርከብ። ብፍላይ ምስ ኣባላት ቤት ምኽሪ ወረዳን ጣብያን፣ ኣመሓደርትን መካየድቲ ስራሕን ጣብያ፣ ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ ጣብያ፣ ዓበይቲ ዓዲ ኣብ ጉዳይ ንብረት ተዋዲድካ ይስራሕ እዩ። በዚ ድማ ኩሉ ግዘ ዕለት 29 ዝካየድ ኣኼባ ቤት ምኽሪ ጣብያ ብዛዕባ ምሕደራ ንብረት ከም ሓደ ቁልፊ ኣጀንዳ ተታሒዙ ይግምገም።

ከምዚ ዝበለ ኣካይዳ እናተጠናኸረ ብምምፅኡ ድማ ኣብ ምሕደራ ንብረት መስርሕ ግልፅነትን ተሓታትነትን ተኣታትዩ ተግባራዊ ንክኸውን ኣኽኢልዎ እዩ። ከም ውፅኢቱ እውን ህዝቢ እታ ወረዳ “ንብረት መንግስቲ ንብረትና እዩ” ዝብል ኣተሓሳስባ ክውንን ጀሚሩ ኣሎ። ካብዚ ዝብገስ እውን “መንግስቲ ናብ ጣብያ ዝልእኾ ዘሎ ንብረት ንዓና እዩ፤ ንሕና ኢና ኣብ ጣብያ ዘለና፤ ስለዚ ቅድሚ ኩሉን ልዕሊ ኩሉን እዚ ንብረት እዚ ንዓና ስለዝኾነ ካብ ዝኾነ ኣካል ንላዕሊ ሓለውቱ ንሕና ክንኸውን ግድን እዩ” ዝብል ኣረኣእያ እናማዕበለ መፂኡ። ብተመሳሳሊ “ናይ ጣብያና ሃፍቲ ሎሚ፣ ፅባሕ ይኹን ቐፃሊ ንዓናን ንወለዶታትን እዩ ዝጠቅም፤ ብኣግባቡ ኣብ ረብሓ ንክውዕል ሓላፍነትና እዩ” ዝብል ኣተሓሳስባ ዝውንን ማሕበረሰብ ይበራኸት ኣሎ። ኣብ ጣብያታት ዘሎ ንብረት ከም ዘይናቱ ረጊፁ ዝሓልፍ ዝነበረ ሕብረተሰብ ኣብዚ ሐዚ እዋን ልክዕ ከም ኣቑሑት ገዝኡ ምርኣይ ጀሚሩ ከም ዘሎ ሓላፊት ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ወረዳ እንዳ መኾኒ ወ/ሮ መብራት ሃፍቱ ገሊፀናልና እየን። ይኹን እምበር ሐዚ እውን “ንብረት ጥረ ገንዘብ እዩ፤ ሃፍቲ ህዝብን መንግስትን እዩ” ዝብል ኣተሓሳስባ 100 ምኢታዊ ተወኒኑ እዩ ምባል ስለዘይከኣል ተወሳኺ ኣስተምህሮ መዕበዪ ግንዛበ ምሃብ ከም ዘድሊ ወ/ሮ መብራት የረድኣ። 

             ወ/ሮ ገነት ዮሃንስ

ወ/ሮ ገነት ዮሃንስ ክኢላ ምሕደራ ንብረት ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ወረዳ እንዳ መኾኒ እየን። እተን ክኢላ፣ ንመሳለጢ ስራሕቲ ዝዕደግ ንብረት ብመሰረት ዝተቐመጠ “ስፐስፊኬሽን”ን ፅርየትን ዝተዓደገ ምዃኑ ብበዓል ሞያ ክረጋገፅ ከም ዝግበር ይዛረባ። ፅርየቱ ምስተረጋገፀ ኣብ ሰነድ ኣታዊ ንብረት (ሞዴል 19) ኣታዊ ይኸውን። ብድሕሪ እዚ ብሰነድ ወፃኢ ንብረት (ሞዴል 22) ኣቢሉ ንኩለን ኣብያተ ፅሕፈት ይወሃብ። እተን ኣብያተ ፅሕፈት ብወገነን ወፃኢ ገይረን ዝወሰድኦ ንብረት ኣብ ናይ ባዕለን ሞዴል 19 ኣታዊ ብምግባር ብሞዴል 22 ኣቢለን ኣብ ስራሕ እናውዐልኦ ከም ዝርከባ ሰነዳት ኣታውን ወፃእን ንብረት እታ ቤት ፅሕፈት የረድኡ። በዚ መስርሕ ይፍፀም ምህላዉ ንምርግጋፅ ዝኣተወ፣ ዝወፀን ኣብ መኽዝን ዘሎን ዝመዛዘነሉ ስርዓት ተዘርጊሑ ተግባራዊ እናኾነ ይርከብ። ብፍላይ ሰራሕተኛታት ክኢላ ንብረትን ውሽጢ ኦዲትን እታ ቤት ፅሕፈት ምስ ቀወምቲ ኮሚቴ ቤት ምኽሪ ብምዃን ካብ ወረዳ ክሳብ ጣብያታት ኣብ ዝርከባ ኣብያተ ፅሕፈት ዘለወን ምሕደራ ንብረት ዳህሳስ ይገብሩ።

ካብዚ ብተወሳኺ ንብረት ብመሰረት መምርሕን ኣሰራርሓን ፋይናንስ ይመሓደር ምህላዉ ቆፀራ ንብረት ብምክያድ ይረጋገፅ። እዚ ድማ ካብ ሕድሕድ ቤት ፅሕፈት ሰለስተ ኣካላት ዝሓዘ ኮሚቴ ብምጥያሽ ዝፍፀም እንትኸውን እቶም ነዚ ዘሳልጡ ኣካላት ኣብ ቅድመ፣ ከይድን ድሕረን ቆፀራ ክገብርዎም ዝግብኡ ስራሕቲ ኣመልኪቱ ሓበሬታ ተዋሂቦም እዮም። ብከምዚ ኣገባብ ኣብ 2008 ዓ.ም ሓደ ግዘ ቆፀራ ንብረት ንምክያድ ትልሚ ተታሒዙ ምሉእ ንምሉእ ተፈፂሙ እዩ። እዚ ብመሰረት ዝተትሓዘሉ ትልሚ ብምፍፃሙ ኣብቲ በጀት ዓመት ዝተዓደገ፣ ኣብ ስራሕ ዝወዓለን ኣብ መኽዝን ዘሎን ንብረት ብንፁር ንምፍላጥ ከም ዝሓገዘ ወ/ሮ ገነት ይገልፃ።

             ወ/ሮ ጀሚላ ኣሕመድ

ዕቀባ ንብረት እታ ቤት ፅሕፈት ወ/ሮ በላይነሽ ኣማረ ብወገን ኣቐዲሙ ዝተዓደገ ንብረት ኣብ ስራሕ ከይወዓለ ካልእ ተወሳኺ ከም ዘይዕደግ ሓቢረናልና እየን። ናይዚ ቀንዲ ምኽንያት ድማ ዘዝቐደመ ዝተዓደገ ንብረት ኣብ ረብሓ ንክውዕል ዝዓለመ እዩ። ካብኡ ሓሊፉ ንብረት ክዕደግ እንተሎ ፅርየት እቲ ንብረት በዓል ሞያ ኣረጋጊፁ መረጋገፂ ወረቐት እንተዘይሂቡ ኣታዊ ኣይኸውንን። ንኣብነት ንግልጋሎት ጥዕና ዝውዕሉ ኣፋውስ ኣብ ዝዕደግሉ እዋን ብሰብ ሞያ ጥዕና ተረጋጊፆም ይኣትዉ። ከምኡ እውን ኣቑሑት “ኤሌክትሮኒክስ” እንትዕደጉ በዓል ሞያ መርበብ ሓበሬታ (ኣይ ሲ ቲ) ምስ ኣረጋገፆም ኣታዊ ይኾኑ። ከምዚ ዝበለ ኣካይዳ ብምህላዉ ድማ ፅርየት ዘለዎ ንብረት ተዓዲጉ ኣብ ስራሕ ንክውዕል ኣኽኢሉ እዩ። 

ካብ ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ወረዳ እንዳ መኾኒ ዝረኸብናዮ መረዳእታ ከም ዘመላኽቶ፣ ኣብታ ወረዳ ካብ ዝርከባ 22 ኣብያተ ፅሕፈት፣ ቤት ፅሕፈት ሃፍቲ ማይ፣ ማኣድንን ኢነርጅን ብዘርኣየቶ ስርዓቱ ዝሓለወ ምሕደራ ንብረት ኣብ ቅድሚት ተሰሪዓ ኣላ። ይኹን እምበር ቅድሚ 2007 ዓ.ም ሰነዳት ኣታውን ወፃእን ንብረት (ሞዴላት 19ን 22ን) ብኣግባቡ ኣብ ምጥቃም ፀገማት ነይሮም እዮም። እዚ ዝፈጠሮ ፀገም ድማ 31 ኩንታል ሲሚንቶ ተጠፋፊኡ ነይሩ። ብመሰረት ዝተገበረ ኦዲት ተሓታቲ ኣካል ተፈሊጡ ናይተን ዘጠፋፍአን ንሓደ ኩንታል ብብር 250 ስልሒት ክምልስ ተገይሩ ኣሎ። ከምዚ ዓይነት ፀገም ንከይድገምን ንብረት ብመሰረት ስርዓት ፋይናንስ ንክመሓደርን ምስ ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ሰነድ ስምምዕ ተኣሲሩ እናተተግበረ ይርከብ።

ብመሰረት እዚ ኩሎም ሰነዳት ንብረት ክተኣታተዉን ኣብ ስራሕ ንክውዕሉን ተገይሩ። ከምኡ እውን ካብታ ቤት ፅሕፈት ናብ መሓውራት ኣብያተ ፅሕፈት ጣብያ ዝለኣኽ ንብረት በዚ መስርሕ ንክፍፀም ዘኽእል ስርዓት ኣሰራርሓ ተዘርጊሑ ይስርሐሉ ኣሎ። ንኣብነት ሲሚንቶ ናብ ጣብያ እንትለኣኽ ኣብ ጣብያ ዝምልከቶ ኣካል ተረኪቡ ይፍርመሉ። ብፍላይ ንመስተን መስኖን ዝውዕሉ ኣቑሑት ናብ ጣብያ እንትልኣኹ ኣመራርሓ ጣብያ ከም ዘለዉ ኮይኖም ካብ ህዝቢ ዝተወከሉ ኣካላት ብዝርዝር ርእዮም ክርከቡዎ ይግበር እዩ። ብከምዚ ዝተፈፀመ ምዃኑ ግብረ መልሲ ናብ ወረዳ ደብዳበ ይለኣኽ። በዚ ድማ ሕብረተሰብ ኣብ ጣብያኡ ዘሎ ንብረት፣ ንብረቱ ምዃኑ ኣሚኑ ምሕላውን ምቁፅፃርን ጀሚሩ ኣሎ። ብተወሳኺ ከምዚ ዝበለ መስርሕ ተኣታትዩ ተግባራዊ ብምዃኑ ዝኣትውን ዝወፅእን ንብረት ስርዓቱ ሓልዩ ክኸይድ ከምዘኽኣለ ሓላፊት ቤት ፅሕፈት ሃፍቲ ማይ ማኣድንን ኢነርጅን ወረዳ እንዳ መኾኒ ወ/ሮ ጀሚላ ኣሕመድ ይገልፃ።

ንመሳለጢ ስራሕቲ ዝዕደግ ንብረት ኣብ ዝተሓሰበሉ ዕላማ ንክውዕል ሓላፍነት ኩሉ ዜጋ እዩ። ኣባላት ቤት ምኽሪ ድማ ኣብ ምክትታልን ምቁፅፃርን ዓብዪ ሓላፍነት ኣለዎም። ኣባላት ቤት ምኽሪ ወረዳ እንዳ መኾኒ እውን ንብረት ብመሰረት መምርሒ ፋይናንስ ይመሓደር ምህላዉ ኣብ ዓመት ኣርባዕተ ግዘ ዳህሳስ ብምክያድ እናተኸታተሉ ይርከቡ። ኣብ ጣብያ ዝርከቡ መሓውራት ቤት ምኽሪ እውን ብመሰረት እቲ ናይ ወረዳ ኣንፈት ደገፍን ክትትልን ይገብሩ፤ ዳህሳስ እውን የካይዱ። ካብዚ ብተወሳኺ ኣብ ዘካይድዎም ኣኼባታት ብዛዕባ ምሕደራ ንብረት ከም ሓደ ኣጀንዳ ወሲዶም ይግምግምዎ። ከምኡ እውን ኣብ ቤተ ክርስትያን ይኹን ህዝቢ ኣብ ዝተኣከበሎም ቦታታት ብዛዕባ ንብረት ኣመልኪቶም ኣስተምህሮ ይህቡ። ናይዚ ውፅኢት ድማ ንብረት ህዝብን መንግስትን ኣብ ዝበላሸወሉ እዋን “ኣብ ከምዚ ዝበለ ቦታ ከምዚ ዓይነት ንብረት ተደርብዩ ኣሎ” ኢሉ ናብ ቤት ምኽሪ ጥቆማ ዝህብ ሕብረተሰብ እናተበራኸተ መፂኡ እዩ። ንኣብነት ኣብ ጣብያ ዱም ኣብ 2008 ዓ.ም ቱቦ ማይ ተሰሪቑ ህዝቢ ብዝገበሮ ጥቆማ እቲ ዝሰረቐ ሰብ ኣብ ቁፅፅር ከም ዝወዓለ መተሓባበሪ ክትትልን ቁፅፅርን ድልድል በጀት ቤት ምኽሪ ወረዳ እንዳ መኾኒ ኣይተ ካሕሳይ ኣስመላሻ ይገልፁ።

ነበርቲ ወረዳ እንዳ መኾኒ እውን ኣብ ምሕደራ ንብረት ዓበይቲ ምዕባለታት ከም ዘለዉ ኣረጋጊፆምልና ኣለዉ። ኣይተ ብርሃኑ ስብሃቱ ነባሪ ወረዳ እንዳ መኾኒ ጣብያ መስዋእቲ እዮም። እቶም ወገን፣ ቅድሚ ሰለስተ ዓመት ህዝቢ “ንብረት መንግስቲ ንብረተይ እዩ፤ ጥረ ገንዘብ ንብረት እዩ” ዝብል ኣተሓሳስባ ሒዙ በብከባቢኡ ዘሎ ንብረት ኣብ ምሕላው ፀገማት ከም ዝነበርዎ ይዛረቡ። ኣመራርሓን ሰራሕተኛታትን ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን፣ ኣባላት ቤት ምኽሪ ጣብያን ወረዳን ኣብ ንብረት ኣመልኪቶም ብዝህብዎ ኣስተምህሮ ዝሐሸ ግንዛበ ስለዝፈጠረ ኣብዚ ሐዚ እዋን ንብረቱ ምሕላውን ምቁፅፃርን ጀሚሩ ኣሎ።  

ብድምር ንብረት ህዝብን መንግስትን ብኣግባቡ ንምምሕዳርን ንምቁፅፃርን ሰነዳት ንብረት ብኣግባቡ ተረዲእኻ ተግባራዊ ምግባር ወሳኒ እዩ፤ ንፅባሕ ዝብሃል እውን ኣይኮነን። ነዚ ተረዲኦም ሪፎርምታት ዕቀባን ምሕደራን ንብረት ብምትግባር ንብረት ህዝብን መንግስትን ኣብ መዓልኡ ንክውዕል ብቅንዕና ኣብ ዝሰርሑ ኣብያተ ፅሕፈት ለውጥታት ይምዝገቡ ብምህላዎም ነዚ ለውጢ ንምዕቃብ ኣብ ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ወረዳ እንዳ መኾኒ ዘሎ ተመክሮ ምውሳድ ኣድላዪ እዩ። ኣብታ ወረዳ ዘሎ ህዝቢ እውን ኣብ ምሕደራ ንብረት ኣመልኪቱ በብእዋኑ ይወሃቦ ብዘሎ ኣስተምህሮ መዕበዪ ግንዛበ ንብረቱ ዝፈልጠሉን ዝቆፃፀረሉን ኣተሓሳስባ ከዕቢ ጀሚሩ ኣሎ። ክትትልን ቁፅፅርን ንብረት ድማ ግደ ነብሲ ወከፍ ዜጋ ይጠልብ። ስለዚ ምሕደራ ንብረት ንመንግስቲ ጥራሕ ዝድርበ ሓላፍነት ስለዘይኮነ ንብረት ብመሰረት ኣሰራርሓ ፋይናንስ ንክመሓደር እጃምና ክነበርክት ይግባእ።


alena ember where do we

''እዚ ብኽያትኪ ልዕሊ ሞት እቲ ጥየል እዩ'' ናይ ክልል ኢትዮጵያ-ሶማሌ ርዕስ ምምሕዳር

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 959
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት ግንቦት 2009