የትግራይ ርእሰ መስተዳደር ክቡር አቶ አባይ ወልዱ ትግራይን ከጎበኙ ከሃገራችን 35 ዩኒቨርስቲዎች ከተውጣጡ የዩኒቨርስቲ ማህበረሰብ ጋር ያደረጉት ውይይት።

መንፈስ መስመር መንፈስ ህዝባውነት እዩ ሰዓራይ ዝገብር!

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

4600539
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
972
5928
12026
4567652
38504
77308
4600539

Your IP: 54.163.61.66
2017-12-13 09:05

ኣስተውዒሉ ዝስድር ናብ ለውጢ ይግስግስ

here we go
selam new

ሰራሕተኛታት ፋብሪካ ቆርበት ሸባ ኣብ ከይዲ ስራሕ

 

ኣብ ሃገርና ኢትዮጵያ ፈላማይ ዝኾነ ፋብሪካ ቆርበት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ “ፋብሪካ ቆርበት ኣዲስ ኣበባ” ከም ዝኾነ ሰነ 1981 ዓ/ም ዝተሓተመ፣ መፅሄት እቲ ፋብሪካ የረድእ። መረዳእታ እቲ መፅሄት ከምዝሕብሮ እቲ ፋብሪካ ኣብ 1918 ዓ/ም ብማይ ኣብ ውሽጢ እትሰርሕ እንዳ መጥሓን እዩ ተጣይሹ። እቲ     ፋብሪካ ኣብ መንጎ ሙሴ እስክንድርን ሙሴ ሳቫጅያንን ዝተብሃሉ ክልተ ኣርመናውያን ብዝተገበረ ውዕል ብመልክዕ ሽርክና ዝተጣየሸ ትብል እውን እዩ ነይሩ። ኣብቲ እዋን ኣቕሓ ንምፍራይ ዝጥቀምሉ ዝነበሩ መሳርሒ ድማ ካራ ጥራሕ እዩ ነይሩ። ብመዳይ ምህርቲ ድማ ኣብቲ እዋን ኣድለይትን ገዚፍ ተቐባልነት ዝነበሮምን ከም ሰፈር ካራ፣ ዝናር፣ ቁልፊ፣ ሽፋን ኣገልግልን ሽፋን ኮረቻን ዝኣመሳሰሉ ፍርያት ቆርበት ዘፍርይ ዝነበረ ኮይኑ፣ ዝተፈላለየ ሕብሪ ዘለዎ ቆርበት ንምስራሕ እንትደሊ ዝተፈላለዩ ሕብሪ ዘለዎም ቆፅላ መፅሊኣብ ክንዲ ኬሚካል ይጥቀም ከምዝነበረ መረዳእታታት ይሕብሩ።

ብውሑድ ወፃእን ሓይሊ ሰብን አብ ምስራሕ ዝነበረ እቲ ትካል፣ ካብቲ ዝተሓተ ብርኪ ስራሕ ፋብሪካ ቆርበት ማለት እውን ምልፋዕ ቆርበት ተበጊሱ ዕብየት እናርኣየ ብምምፅኡን ብምስፍሕፋሑን ቅድም ክብል “ኣስኮ ጫማ ፋብሪካ” ዝብል ስያሜ ቀይሩ ብሰፊሕ ምህርቲ ናብ ዝፍለጥ “ጥቁር ኣባይ ጫማ ፋብሪካ” ዝብል ስያሜ ዝሓዘ ዓብዪ ትካል ተሰጋጊሩ ይርከብ። እዚ ፋብሪካ ብ1967 ዓ/ም ትካል መፍረይትን መከፋፈልን ኣብ ትሕቲ መንግስቲ ንኽኾና ብዝወፀ ኣዋጅ ናብ ኢድ መንግስቲ ኣብ ዝተዘዋወረሉ እዋን 150 ቀወምቲ ሰራሕተኛታት ዝነበርዎ እንትኾኑ ካፒታሉ እውን 973 ሽሕን 889 ብር በፂሑ ከም ዝነበረሓበሬታ ኮርፖሬት ኮሙኒኬሽን ዳይሬክቶሬት ትካል ልምዓትኢንዱስትሪ ቆርበት ኢትዮጵያ የመላኽት።

ከምዚ ኢሉ እናዓበየ ዝመፀ ዘፈር ኢንዱስትሪ ቆርበት ሃገርና ኣብዚ ሐዚ እዋን ከም ክዳውንቲ፣ ሳንጣታታት፣ ቁልፍታት ዝኣመሰሉ ውፅኢታት ቆርበት ዘፍርዩ ዘለው ፋብሪካታት ክጣየሹ ወሳኒ ግደ ተፃዊቱን እናበርከተን ይርከብ። ኣብ ክልል ትግራይከተማ ውቕሮ ዝተተኸለን ካብ ኣሕዋት ትካላት ትእምት ሓደ ዝኾነን ፋብሪካ ቆርበት ሸባ እውን እንትጣየሽ በዚ ትካል ገዚፍ ደገፍ ካብ ዝረኸቡ ትካላት ሓደ እዩ። እዚ ገዚፍ ኣበርክቶ ክህብ ትፅቢት ዝተገበረሉ ግን ከዓ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ኣዕጋቢ ውፅኢት እንተየመዝግበ ዝፀንሐ ፋብሪካ ቆርበት ሸባ፣ ኣብ 1985 ዓ/ም እዩ ግልጋሎት መኻዚኖ ቆርበት ብምዃን እዩ ስርሑ ጀሚሩ። ኣወሃህባ ግልጋሎቱ ተራእዩ ስራሕቱ ናብ ፋብሪካ ንምዕባይ ተሓሲቡ ዝነበረ እኳ እንተኾነ ህንፀቱ ተጀሚሩ እንተይተወደአግን ን10 ዓመታት ዝኣክል እዋናት ፀኒሑ እዩ። ናይዚ ምኽንያት ድማ ኣብ ምጅማር እቲ ህንፀት ለውጢ “ዲዛይን” ብምግባሩን ምጅማር ኵናት ኢትዮ ኤርትራን ናይቲ ምጉታት ቀንዲ ተጠቀስቲ እዮም። ብድሕሪ ዓሰርተዓመታት ግናህንፀቱ ተዛዚሙኣብ1996 ዓ/ም ብ94 ሚልዮን ብር ካፒታልን ብ90 ሰራሕተኛታትን ናይ ፋብሪካ (ምፍራይ ውፅኢት ቆርበት) ስርሑ ብዕሊ ጀሚሩ።

ይኹን እንበር ኣብ ምጥያሽ እቲ ትካል ብርክት ዝበሉ ፀገማት ኣጋጢሞም ስለዝነበሩ ኣብ ጉዕዞ እቲ ትካል ምትእጉጓል ኣስዒቦም ነይሮም እዮም። ካብዚኣቶም እቲ ፈላማይ ኣብ ክልልና ቅድም ኢለን ዝተጣየሻ ኢንዳስትሪታት ቆርበት ፈፂመን ኣብዘይነበራሉ እዋን ስለዝተጣየሸ መበገሲ ክኾኖ ዝኽእል ተመኩሮ ክረክብ ኣይከኣለን። ካልኣይ ፀገም፣ እቲ ትካል እንትጣየሽ ብቴክኖሎጂ፣ ብዓይነቱን ብምሕደርኡን ዝሓሸ ክኸውን ተሓሲቡ ዋላ እኳ እንተነበረ ተዋዳዳራይን ብቑዕን ዝኾነ ነቲ ትካል ብዝግባእ ከንቀሳቕስ ዝኽእል ሓይሊሰብ ብቐረባ ክርከብ ስለዘይተኽኣለ ግን እቲ ዝተትሓዘሉ ሸቶ ከየዐወተ ፀኒሑእዩ። በቢግዚኡ ነቲ ሰራሕተኛ ልምድን ተመኩሮን ዘካፍሉ ቀወምቲ ዝኾኑ መማኸርቲ ዘይምንባሮም፣ በዓል ሓደራ ቦርድ ትእምት ንዝፍጠሩ ፀገማት ቅልጡፍ ፍታሕ (ውሳነ) ዘይምሃብን ዝኣመሰሉ ዕንቅፋታት እውን ካልኦት ተወሰኽቲ ኣብቲ ትካል ዝነበሩ ፀገማት እዮም። በዚ ድማ ካብ ፈለማ ጀሚሩ ከፍርየሉ ዝኽእል ዝነበረ ምህርቲ ምርካብ እሞ ይትረፍ ብግልባጡ ኣብ ክሳራ ክኣቱ ዝኸኣለሉ ኩነታት ተፈጢሩ እዩ።

ነቶም ልዕል ክብሉ ዝተሓበሩ ፀገማት ንምፍታሕ ኣመራርሓ ፋብሪካ ቆርበት ሸባን ትእምትን ኣንፈት ኣነፂሮም ካብ ምጥያሽ ጀሚሩ ድሕሪ ክልተ ዓመት ናብ ተግባር ኣትዮም። እቲ ፈላማይ ዝተወሰደ መፍትሒ ነቲ በዓል ሞያ ንምብቃዕ ካብ ሃገረ ጣልያን ሰብ ሞያ ክመፁ ብምግባር ንኹሉ ሰራሕተኛ እቲ ትካል ልምድን ተመኩሮን ክረክብ ምግባር እዩ ነይሩ፤ እዚ ከዓ ተተግቢሩ። በዚ መሰረት እቲ ትካል ባዕሉ ልምድን ዓቕምን እናጥረየጥራሕ ዘይኮነስ ንሰራሕተኛታቱ ስልጠና መዕበዪ ግንዛበ እውን ብምሃብ ክፍተት ሰብ ሞያ ናብ ዝሓሸ ብርኪ ከሰጋግሮ ክኢሉ። ኣብ ክፍሊ ምሕደራ ዝነበረ ፀገም ንምቕራፍ እውን ካብ ሃገረ ጣልያን ዝመፁ ካልኦት ሰብ ሞያ ንክልተ ዓመት ዝኣክል፣ ጀርመናውያን ሰብ ሞያ ድማ ንሽዱሽተ ኣዋርሕ ምስቲ ትካል ሓቢሮም ክሰርሑ ብምግባር ስልጠና መዕበዪ ዓቕሚ ክህቡን ናይ ምሕደራ ስርዓቱ ቅጥዒ ክሕዝን ናብ ምግባር ከምዝተሰጋገረ ኣብዚ ሐዚ እዋን ምክትል መካየዲ ስራሕን ሓላፊ “ኦፕሬሽን”ን ፋብሪካ ቆርበት ሻባ ኮይኖም እናሰርሑ ዝርከቡ ኣይተ ረዘነ ኣለማዮ ይዛረቡ።

ፋብሪካ ቆርበት ሸባ በቶም ልዕል ክብሉ ዝተቐመጡ መፍትሕታት ካብ 2008 ዓ/ም ጀሚሩ ካብ ሕፅረታት ጠቕሊሉ ብምውፃእ ጥራሕ ዘይኮነስ ፅርየቱ ዝሓለወ ቆርበት እውን ብምፍራይ ብዝሓሸ መልክዑ መትረፋይ ክኸውን ክኢሉ እዩ። ካብቲ ዝተጠቐሰ እዋን ጀሚሩ ብዘረኣዮ ዝሓሸ ለውጢ ድማ ኣብዚ ሕዚ እዋን ካብቶም ብኹለ መዳይ ምንቅስቓሶም ኣብ ማእኸል ዝስርዑ መሓዙት ትካላት ትእምት ሓደ ክኾን ክኢሉ ኣሎ። እቲ ካብ እዋን ናብ እዋን ዓወታት እናመዝገበ ዝመፅእ ዘሎ ፋብሪካ ቆርበት ሸባ ዕለታዊ ስራሕቱ ንዘሳልጡ ልዕሊ 986 ሰራሕተኛታት ብቐዋሚ ን100 ሰራሕተኛታት ድማ ብግዝያዊ፤ ብድምር ንልዕሊ 1,086 ወገናት ዕድል ስራሕ ፈጢሩ ይርከብ።

መንእሰይ ኣታኽልቲ ተስፋይ ካብቶም ኣብ ፋብሪካ ቆርበት ሸባ ዕድል ስራሕ ዝተፈጠረሎም ወገናት ሓደ እዩ። እቲ መንእሰይ ካብ 2005 ዓ/ም ጀሚሩ ንተኸታታሊ ኣርባዕተ ዓመታት ኣብቲ ትካል ኣብ ምስራሕ ይርከብ። መንእሰይ ኣታኽልቲ ኣብ ፋብሪካ ቆርበት ሸባ ዕድል ስራሕ ክረክብ ዝኸኣለ ዓስራይ ክፍሊ ትምህርቲ ዝወድኡ ወገናት ንምቑፃር ብዝወፀ ክፍቲ ስራሕ መደብ ተወዳዲሩእዩ። ኣብቲ እዋን ብ1100 ብር ወርሓዊ ክፍሊት ድማ ስርሑ ጀሚሩ። እዚ መንእሰይ ኣብ ንኡስ ክፍሊ “ቆረፃ” (ብዓቐን ዝተውሃቦ መስርሒ ጫማ ቆርበት ዝቑረፀሉ ክፍሊ) ዝሰርሕ እትኸውን ካብ እዋን ናብ እዋን ብዓቕምን ልምድን እናተኣመሓየሸ ብምምፅኡን ዝወሃቦ ስራሕ ሓላፍነቱ ብዝግባእ ስለዝዋፃእን ኣብዚ ሕዚ እዋን ወርሓዊ ክፍሊቱ ናብ 2050 ብር ክብ ክብል ክኢሉ እዩ። ኣብዚ ትካል ብምስርሑ ድማ ካብ ተፀባይነት ብምንጋፉ ዓርሱ ክኢሉ “ብማናጅመንት” ዲግሪ እናተምሃረ ይርከብ። እዚ መንእሰይ እቲ በቢወርሑ ዝወሰዶ መሃያ ዘይኮነስ እቲ ኣብ ዝኾነ ቦታን ኣብ ዝኾነ እዋንን ብውልቀ ይኹን ብውዳበ ክልውጦ ዝኽእል ሞያ ስራሕቲ ቆርበት እዩ ከም ዓብዪ ሃፍቱ ዝውሰድ። እቲ ትካል ከዓ ከምዚኦም ዝበሉ ሞያታት ናብ ብዙሓት ዜጋታት ክባፃሕ ዘይትካእ ኣበርክቶ እናሃበ ከምዘሎ ምግንዛብ ወሳኒ እዩ።

ከይዲ ስራሕ ምህርቲ ካብቶም ኣብ ፋብሪካ ቆርበት ሸባ ዝርከቡ ሸውዓተ ዓበይቲ ከይዲ ስራሕቲ ሓደ እዩ። እቲ ክፍሊ ኣብ ክልልና ዝርከብ ውፅኢት ማሕረዲ ዝኾኑ ኣንጋረታት ጤል፣ በጊዕን ከፍትን ናብ ዝተፈላለየ ረብሓ ዝቕየረሉ ክፍሊ እዩ። ስለዚ ካብ ቆርበት ዝፈርዩ ከም ጫማ፣ “ጀርባ” (ሻራ ጫማ) ጫማ፣ ጓንቲ፣ ቁልፍን ቦርሳን ዝኣመሳሰሉ ውፅኢት ቆርበት ወጊኑ ናብ ዓማዊል የቕርብ።ኣብ መለክዒ ዓለም ለኸ “ስታንዳርድ” ስራሕቲ ፋብሪካ ቆርበት፣ ሓደ ሰራሕተኛ መዓልታዊ ካብ ሽዱሽተ ክሳብ ሸሞንተ ዝኣኽሉ ጫማታት ምስራሕ ከም ዝኽእል እዩ ዘቐምጥ። ኣብ ፋብሪካ ስራሕቲ ቆርበት ሸባ ግና ሓደ ሰራሕተኛ ብመዓልቲ ክሳብ ኣርባዕተ ዝበፅሑ ጫማታት ኣብ ምስራሕ ይርከብ። ናይዚ ምኽንያት ድማ ነባር (ግዜ ዝወሰደ) መሳርሒ ብምህላዉ፣ እኹል ቀረብ ዘቕርበሉ ኣካል ክረክብ ብዘይምኽኣሉን እቶም ቀንዲ ከምዝኾኑ ሓላፊ መምርሒ ምህርቲ ጫማ ኣይተ ቴድሮስ ኣብርሃ ይገልፁ። ይኹን እምበር ብድምር “ሻራ” ጫማታት ካብ 800 ክሳብ 1000፣ ውፅኢት ቆርበት እውን ካብ 450 ክሳብ 1000፣ ብድምር ካብ 600 ክሳብ 800 ዝኣኽሉ ፍርያታት ውፅኢታት ቆርበት መዓልታዊ ናይ ምፍራይ ዓቕሚ ዘለዎ ትካል እዩ። እዚ ብወርሒ እንትስላሕ ክሳብ 40 ሽሕ ዝኣክል ፍርያት ውፅኢት ቆርበት ናይ ምፍራይ ዓቕሚ ከምዘለዎ ኣይተ ቴድሮስ ኣብርሃ ይዛረቡ።

እቲ ትካል ኣብዚ ሕዚ በፂሕዎ ዘሎ ብርኪ ምፍራይ ንኽበፅሕ ኣብ ዝሓለፉ ሰለስተ ዓመታት ዝተኣታተወ መስርሕ ኣሰራርሓታት ካይዘን ዝነበሮ ብፅሒት ዓብዪ እዩ። ንኣብነት ኣብ ኣጠቓቕማ ቆርበት፣ ነቲ ጫማ ይጠቅም ዶ ኣይጠቅምን ኢልካ ምፍላይ ኣብ ምኽኣል፣ ሓደ ሰራሕተኛ ካብ ብተብተብ ብዝተውሃቦ ዓቐን መሰረት ክቆርፅ ኣብ ምግባር፣ ፅሬት መስርሒ ቦታ ኣብ ምሕላው፣ ውፅኢት ፍርያት እቲ ትካል ብዝግባእ እንተተሸይጡ ሰራሕተኛ እውን ከም ዝርባሕን ኣብ ምግንዛብ ዓበይቲ ልምድን ዓቕምን ከጥርየሎም ከምዝኸኣለ ኣይተ ቴድሮስ የዘኻኽሩ። ይኹን እምበር ዘፍርዮ መዓልታዊ ምህርቲ በቲ ዝድለ መጠን ብዘይምዃኑ ብቴክኖሎጅን ብሓይሊሰብን ምጥንኻር ከምዘድልዮ ምርዳእ የድሊ።

ፋብሪካ ቆርበት ሸባ ዕድል ስራሕ ወገናትን ምፍጣር፣ ሃፍቲ ክልልና ዝኾነ ቆርበት ኣብ ረብሓ ንምውዓል፣ ዘመናዊ ቴክኖሎጅታት ንምትእትታውን ንዝኣመሳሰሉ ዕላማታት ዝተጣየሸ ትካል ህዝቢ ኮይኑ ኣብ ምንካይ ማሕበራዊ ፀገማት ህዝቢ ትግራይ እውን ዓብዪ ኣበርክቶ ዝገብር ዘሎ ትካል እዩ። ኣብ 2008 ዓ/ም ጥራሕ ሓገዝ ን200 ኣዴታት ዘበርከቶ ሓገዝ ምድጃ፣ ወለዶም ንዝሰኣኑ ህፃናት ዝገበሮ ሓገዝ ናውቲ ትምህርቲ፣ ንከባቢያዊ ልምዓት ከተማ ውቕሮ ዘበርከቶ፣ ንጉዱኣት ኵናት ትግራይ ዝለገሰ፣ ንምጥንኻር ማሕበር ልምዓት ትግራይን ዝኣመሰሉ ብድምር ሓደ ሚልዮን ብር ወፃኢ ብምግባር ወገናውነቱ ዘመሰከረ ትካል እዩ። ኣብ 2009 ዓ/ም እውን ከባቢ ሓደ ኪሎ ሜትር ጎደና ከተማ ውቕሮ ንምልማዕ ልዕሊ 100 ሽሕ ብር፣ ንትምህርትን ጥዕናን፣ ንዝተፈላለዩ ፅጉማት ክፋል ሕብረተሰብን ልዕሊ ሓደ ሚልዮን ብር ደገፍ ክገብር ዝኸኣለ ትካል እዩ። ብተወሳኺ ተተካእቲ ስፖርተኛታት ኣትሌታትን ብሽክሌተኛታትን ብቐዋሚ ዝሕግዝ ኮይኑ ኣብ 2008 ዓ/ም 600 ሽሕ ብር፣ ኣብ 2009 ዓ/ም ድማ ሓደ ሚልዮን ብር መዲቡ ኣብ ዕብየት ስፖርት ክልልናን ሃገርናን ዕዙዝ ኣበርክቶ እናገበረ ይርከብ። ብተመሳሳሊ ኣብ 2009 ዓ/ም ኣብ ዝሓለፉ 11 ኣዋርሕ ካብ ዝረኸቦ 197 ሚልዮን ብር ሽይጣት ልዕሊ ሓሙሽተ ሚልዮን ብር ግብሪ ብምኽፋል ኣብ ስሉጥ ምዕባለ ክልልናን ሃገርናን ብፅሒቱ እናተፃወተ ይርከብ።

ብሓፈሻ ፋብሪካ ቆርበት ሸባ ካብ ዝነበሮ ትሑት ዓቕሚ ምፍራይ ውፅኢት ቆርበትን ውሑድ ምፍጣር ዕድል ስራሕን ወፂኡ፣ ካብ እዋን ናብ እዋንለውጢ እናመዝገበ ይርከብ። እዚ ክኸውን ዝኸኣለ ድማ ኣብ ምጥያሽ እቲ ትካል ካብ ዝነበሩ ዝንጉዕ ኣካይዳታት(ፀገማት) ብኸመይ መንገዲ ክናገፉ ከምዝኽእሉ ምስ ሰብ ሞያ ውሽጢ ዓድን ወፃእን ሓበራዊ ልውውጥ ልምድን ተመኩሮን፣ ስልጠናታት ክረኽቡ ብምኽኣሎምን ብተግባር ስለዝሰርሕሉንእዩ። ነዚ ስዒቡ ድማ ሃፍቲ ቆርበት ክልልና ባኺኑ ከይተርፍ ብዘመናዊ መንገዲ “ፕሮሰስ” ተገይሩ ዝተፈላለዩ ውፅኢታት ቆርበት እናፍረየ ናብ ዓማዊሉ የቕርብ ኣሎ። ስለዝኾነ ድማ እዚ ንቐፃሊ ሒዝዎ ዘሎ ትልሚ ከም “ሌዘር ጃኬት”፣ ምፍራይ ናይ ሰራዊት ምክልኻል ሃገር ጫማን ካልኦትን ኣብ ዝሓፀረ እዋን ናብ ስራሕ ንክኣቱን ንወገናት ዕድል ስራሕ ንክፈጥርን ደገፍና ኣጠናኺርና ክንቅፅል ይግባእ።


alena ember where do we

''እዚ ብኽያትኪ ልዕሊ ሞት እቲ ጥየል እዩ'' ናይ ክልል ኢትዮጵያ-ሶማሌ ርዕስ ምምሕዳር

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 966
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት መስከረም 2010