የትግራይ ርእሰ መስተዳደር ክቡር አቶ አባይ ወልዱ ትግራይን ከጎበኙ ከሃገራችን 35 ዩኒቨርስቲዎች ከተውጣጡ የዩኒቨርስቲ ማህበረሰብ ጋር ያደረጉት ውይይት።

መንፈስ መስመር መንፈስ ህዝባውነት እዩ ሰዓራይ ዝገብር!

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

4600556
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
989
5928
12043
4567652
38521
77308
4600556

Your IP: 54.163.61.66
2017-12-13 09:08

“ድኽምቲ ዝብለኪ ተረቲዑ”

here we go
selam new

                     ኣዶ ወንበር “ፋና ሓየሎም” ዕቋርን ልቓሕን ወ/ሮ እቴነሽ ባህታ

ኣብ 2016 ኣቆፃፅራ ኣውሮፓውያን ብባንኪ ዓለም ዝተገበረ መፅናዕቲ ልዕሊ ሰለስተ ቢልዮን ህዝቢ ዓለም ኣብ ትሕቲ ፀፍሒ ድኽነት ከምዝነብር የመላኽት። ካብዚ ኣሃዝ እቲ 70 ምኢታዊ ብደቂ ኣንስትዮ ከምዝሽፈን ድማ የረጋግፅ። እዚ ማለት ኣብተን ፍርቂ ሓይሊ ልምዓት ሓንቲ ሃገር ዝኾና ደቂ ኣንስትዮ ዓብዪ ቁጠባዊ፣ ፖለቲካውን ማሕበራውን ማህሰይቲ ኣሎ ማለት እዩ። እዚ ከዓ ኣብ ውልቀን ገዚፍ ኣርዑት ፀገም ካብ ምህላዉ ብተወሳኺ ምዕባለ ሃገራት ንድሕሪት ዝመልስ ምዃኑ እውን ግልፂ እዩ። ህልዊ ኩነታት ሃገርና እንተርኢና እውን ኣብ ውሽጢ እዚ ዓለማዊ ሓቂ ዝካተት ኮይኑ ኢና እንረኽቦ። ምኽንያቱ ኣብ ሃገርና ኣብ ትሕቲ መስመር ድኽነት ካብ ዝነብር 26 ምኢታዊ ህዝቢ እተን ዝበዝሓ ደቂ ኣንስትዮ ምዃነን ሰነድ ቤት ፅሕፈት ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ የመልክት። እዚ ዝኾነሉ ብርክት ዝበሉ ምኽንያታት ምልዓል ዋላ እንተተኽኣለ ሕሉፋት ስርዓታት ቁጠባውን ፖለቲካውን ተረባሕነት ደቂ ኣንስትዮ ንምርግጋፅ ዝሃብዎ ትኹረት ኣዝዩ ትሑት ብምንባሩ ዝመፀ ምዃኑ ንኹላትና ዘረዳድእ ሓቂ እዩ። እዚ ድማ ነቲ ሃገርና ክትግለፀሉ ዝፀንሐትን ሕዚ እውን ዘሎን ሕማቕ ምስሊ ከም ቀንዲ ምኽንያት ኮይኑ ክጥቀስ ዝኽእል እዩ።

ስለዝኾነ ደቂ ኣንስትዮ ምብቃዕ ማለት ባዕልተን ካብ ድኽነት ንክወፃ ካብ ምሕጋዝ ሓሊፉ ንቑጠባዊ ዕብየት እታ ሃገር እውን ዕዙዝ ኣበርክቶ ኣለዎ ማለት እዩ። ደቂ ኣንስትዮ ቁጠባዊ ተጠቃምነተን እንተተረጋጊፁለን ጥራሕ እየን ኣብ ፖለቲካዊ ይኹን ማሕበራዊ ምንቅስቓስ ብቑዓት ተሳተፍቲ ክኾና ዝኽእላ። ካብ ናብራ ድኽነት እንተይወፃ ኣብ ፖለቲካዊ ይኹን ካልኦት ዓውድታት ንክሳተፋ ድሌት ኮነ ሞራል ክህልወን ኣይኽእልን። በዚ መሰረት ነዚ ሓቂ ብጒሓቱ ዝተረድአ ውድብናን መንግስትናን ቁጠባዊ ተጠቃምነት ደቂ ኣንስትዮ ዝረጋገፀሉ ፖሊሲን ስትራቴጂን ሓንፂፁ ናብ ተግባር ኣብ ዝኣተወሎም ዝሓለፉ ከባቢ 20 ዓመታት ኣንፀባረቕቲ ዝኾኑ ዓወታት እናተመዝገቡ ይርከቡ። ነዚ ጥጡሕ ባይታ ተጠቒመን ህይወተንን ህይወት ስድረአንን ዝቕይራ ብርክት ዝበላ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ሃገርና ይኹን ክልልና ይፍጠራ ኣለዋ። እዚ ፅሑፍ እውን ኣብ ከተማ መቐለ ብማሕበር ተወዲበን ኣብ ስራሕቲ ዕቋርን ልቓሕን ብምንጣፍ ኣብ ናብርአን ለውጢ እናመዝገባ ብዛዕባ ዝርከባ ደቂ ኣንስትዮ ዝድህስስ መደብ እዩ ክኸውን።

ግዚኡ ብ2004 ዓ/ም እዩ ነይሩ። ኣብ ከተማ መቐለ ክፍለ ከተማ ዓዲ ሓቂ ዝነብራ 12 ደቂ ኣንስትዮ ነንባዕለን ንምትሕግጋዝ ዓሊመን “ፍረ መለስ” ዝብል ስያመ ብምሓዝ ጉጅለ ልምዓት መስሪተን። እተን ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ዝተፈላለየ ብርኪ መነባብሮ ዝነበራ እኳ እንተኾና ነተን ኣብ ኣዝዩ ዝተሓተ መነባብሮ ዝነበራ ኣባላተን እውን ንምክታት ብምሕሳብ መጠን ወርሓዊ ዕቋረን ብር ሓሙሽተ ጥራሕ ክኸውን ወሲነን። ይኹን እምበር እቲ ዝዓቑርኦ ገንዘብ ናብ ባንኪ ዝኣቱ ኣይኮነን። ዝተፀገመት ኣባለን ክትንቀሳቐሰሉን ሰሪሓ ድማ ክትምልሶን (ከም ሓውሲ ዕቁብ) ብመልክዕ ልቓሕ ዝወሃብ እዩ። ነታ ኣባለን ከምዚ ዓይነት ዕድል እንተመቻችዋላ ከም ካልኦት ናይ ልቓሕን ዕቋርን ማሕበራት ካርታ ገዛ ወይድማ ካልእ ንውሕስነት ዘገልግል ነገር ኣይሓታኣን። ኩለን ኣባላት ነንባዕለን እየን ዝወሓሓሳ። እቲ ምንታይ ኣብ ትሑት መነባብሮ ዝርከብ ሰብ ዝወሓሶ ሰብ ይኹን ዘትሕዞ ካርታ ገዛ ክረክብ ከምዘይኽእል ስለዝተገንዘባ እዩ።

ድሕሪ ግዜ ኣብ ክፍለ ከተማ ዓዲ ሓቂ ኣሰር ማሕበር “ፍረ መለስ” ዝተኸተላ ካልኦት ኣብ ዕቋርን ልቓሕን ዝነጥፋ ጉጅለታት ልምዓት እውን ክምስረታ ጀሚረን። ቁፅረን እናወሰኸ ስለዝመፀ ድማ 10 በፂሐን። ኣብ 2007 ዓ/ም ግና ዓሰርቲአን ጉጅለታት ልምዓት “ተበታቲንካ ከም ጉጅለ ልምዓት ካብ ምንቅስቓስ ተጠርኒፍካ ዝመፅእ ለውጢ ይዓቢ” ብምባል “ፋና ሓየሎም” ዝብል ሽም ሒዘን ናብ ሓደ ተጠርኒፈን። በቢጉጅለአን ዝነበረን ገንዘብ ተፃርዩ ብሓደ ምስተኣከበ ድማ ገንዘበን ናብ ባንኪ ኣታዊ ተገይሩ። ይኹን እምበር ኣመራርሓ እታ ማሕበር ካብ መፈለምትኡ እንትብገሳ ሃፍትን ገንዘብን ንምውናን ጥራሕ እንተይኮነስ ነንባዕለን ንምትሕግጋዝ ስለዝነበረ ሻቡ እውን “ኣብ ባንኪ ምውህላል ይትረፈና፣ ኣብ ገዛ ኮፍ ኢለን ዝፅገማ ዘለዋ ደቂ ኣንስትዮ ኣሕዋትና እናንቃሕና ናብ ማሕበርና ክኣትዋን መነባብሮአን ክልውጣን እንተገበርና ይሓይሽ” ዝብል ውሳነ እየን ወሲነን።

ልቓሕ ቅድሚ ምሃበን እቲ ገንዘብ ኣብዘይምዓሉ ከይውዕል ሰፊሕ ኣስተምህሮ ከምዝህባ ዝዛረባ ኣዶ ወንበር እታ ማሕበር ዝኾና ወይዘሮ እቴነሽ ባህታ፣ ፈለማ ከም ማሕበር ኮይነን ስራሕ እንትጅምራ ብር 5 ሽሕ ጥራሕ ብልቓሕ ከለቅሓ ፀኒሐን። ደሓር ምንቅስቓስን ዕብየትን እተን ኣባላት እናተርኣየ ምስ መፀ ናብ ብር 10 ሽሕ፣ ፀኒሑ ድማ ናብ ብር 25 ሽሕ ዝዓብየሉ ኩነታት ፈጢረን። ብምኽንያት እዚ እውን ኣብ ገዛ ተዓፅየን ኣብ ትሑት ናብራ ዝነብራ ዝነበራ ብዙሓት መራሕቲ ሰድራ ኣብ ንግዲ ኣትየን ደቀን እናዕበያ ክራይ ገዝአን ክኢለን ዝሐሸ መነባብሮ ዝመርሓሉ ኩነታት ፈጢረን እየን።

ንኣብነት ኣብ ዕዳጋ ዓዲ ሓውሲ ቦታ ተዋሂቡወን ኣብ ዝመረፅኦ ዓይነት ንግዲ ንዝተዋፈራ ልዕሊ 10 ዝኾና ኣባላት እታ ማሕበር ዝርከባሉ ኩነታት ተዓዚብና። ኣባልን ተሓዚት ገንዘብን እታ ማሕበር ዝኾነት ወይዘሮ ህይወት በየነ ካብተን ኣብ ዕዳጋ ዓዲ ሓውሲ ቦታ ተዋሂቡወን ዝሰርሓ ዘለዋ ደቂ ኣንስትዮ ሓንቲ እያ። ህይወት ቅድሚ ናብዚ ማሕበር ምፅንባራ ኣብ ገዝኣ ኮይና መሶብን ተመሳሰልቲ ናውትታት ገዛን እናሰፈየት ብምሻጥ ትመሓደር እንተነበረት እውን ንመስርሒ ዝኸውን ገንዘብ ኣብ ምርካብ ዓብዪ ፀገም ከምዝነበራ እያ እትገልፅ። “ካብ ዓማዊለይ ዕርቡን እናተቐበልኩ እየ ስርሐይ ዝውድእ ነይረ፤ ሕዚ ግና ካብ ዝዓቖርኩዎ እናተለቃሕኹ ከይተሰከፍኩ ስርሐይ ብምስራሕ ስድራይ ብፅቡቕ ይመርሕ ኣለኹ” እውን ትብል። ብምዃኑ እውን እዛ ወገን ኣብዛ ማሕበር ተፀንቢራ ስራሕ ካብ እትጅምር ንነዘ ልዕሊ 10 ሽሕ ዝግመት ንብረትን ገንዘብን ኣጥርያ ኣላ።

እተን ኣባላት በቶም ልዕል ክንብል ዝገለፅናዮም ምንቅስቓሳት ጥራሕ ተወሲነን ኣይተረፋን። ብፍላይ ትኹረት እዘን ኣባላት ኣብ ምህፍታም ጥራሕ ዘይኮነስ ማሕበራዊ ፀገማት ካልኦት ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ምፍታሕ ዘለወን ተልእኾ ብተግባር ዝርአ ዘሎ ሓቂ እዩ። ካብዚኣቶም ሓደ ኣብነት ክነስዕብ። እዘን ኣባላት ኣብ ከተማ መቐለ ብፕሮጀክት “ኮከብ ብርሃን” እናተሓገዛ ዝፀንሓ እንትኾን ኣብ ትሑት መነባብሮ ዝርከባን ኤች ኣይ ቪ ቫይረስ ኣብ ደመን ዘለወንን ሓደ ምኢቲ ደቂ ኣንስትዮ ብዘላቕነት ፀገመን ምእንታ ክፈትሓ ምስ መካየድቲ ስራሕ እቲ ፕሮጀክት ብምዝርራብ ናብቲ ማሕበር ክኣትዋ ገይረን እየን። ብኻልእ ገፅ ኣብ ናብርአን ዘምፅአኦ ምምሕያሽ ዝተዓዘቡ 15 ደቂ ተባዕትዮ እውን ኣባላት ዝኾንሉ ኩነታት ከምዘሎ ኣዶ ወንበር እታ ማሕበር ኣገንዚበን። 

ክሳብ ሕዚ ኣብ ገንዘብ ኣተሓሕዛ ዘጋጠመና ፀገም የለን ዝበላና ኣዶ ወንበር እታ ማሕበር፣ ካብ ዓቕመን ንላዕሊ ዝኾነ ነገር እንተጋጥመን እቲ ክፍለ ከተማ ብዝመደበለን ሰራሕተኛታት ዕቋርን ልቓሕን ሕብረት ስራሕ ማሕበር ኣቢለን ከምዝሕገዛ በቢ ሽዱሽተ ወርሑ ድማ ኦዲት ከምዝገብሩለን ይገልፃ። ብማሕበራዊ ጉዳይ ዝድገፍ “ፕሮጀክት ኮከብ ብርሃን” ብዛዕባ ምሕደራ ንግድን ኣወፋፍራ ገንዘብን ንኹለን ኣብ ዕቋርን ልቓሕን ዝነጥፋ ጉጅለታት ልምዓት ስልጠና መዕበዪ ዓቕሚ  እናሃበን ከምዝፀንሐ እውን እተን ኣባላት ይገልፃ። ካብዚ ብተወሳኺ ንስራሕተን ዘድልዩወን ናይ ቢሮ ኣቑሑት (ሐረዼዛ፣ መደርደሪ መዛግብቲ ወይ ድማ ሼልፍን ሰለስተ ወንበርን እውን ከምዘበርከቱለን ይዛረባ።

ኣብ ሰለስተ ወርሒ ሓደ ግዘ ካብ ዘካይድኦ ስሩዕ ናይ ገምጋምን ኣኼባን መድረኽ ብተወሳኺ ገንዘብ ኣብ ዝእክባሉን ልቓሕ ኣብ ዝህባሉን መዓልቲ ማለት እውን ኣብ ወርሒ ሓደ ግዜ እውን ብዛዕባ ዘጋጠሙወን ፀገማትን መፍትሒኦምን ይዘራረባ እየን። ኣብ መዓልቱ ዘይዓቖረ ኣባል ምኽንያቱ ተፃርዩ ብሕማም እንድሕር ዘይኮይኑ ዝቕፃዕ ኮይኑ መጠን እቲ ቕፅዓት እውን ልቓሕ ዘይብሉ ብር ሓሙሽተ፣ ልቓሕ ዘለዎ ብር 30 ከምዝኾነ እየን ነጊረናና። ዓዲ ዝቕይር ኣባል እንተጋጥም ድማ ዘዋህለሎ ገንዘብን ዝነበሮ ልቓሕን ተፃርዩ ከምዝወሃቦ የረድኣ።

ኣብዚ ሕዚ እዋን ሓፈሻዊ ካፒታል እተን ኣባላት ብር ሓደ ነጥቢ ሰለስተ ሚልዮን በፂሑ ኣሎ። በዝሒ ቁፅሪ ኣባላት ድማ ናብ 330 ዓብዩ ኣሎ። ካብዚ ብተወሳኺ ኣብ ቀረባ እዋን ገደብ ገንዘብ ዘይብሉ ናይ ህፃውንቲ ዕቋር ዝጀመራ እንትኾና ክሳብ ሕዚ 12 ህፃውንቲ ኣባላት ከምዘለዉወን እተን ኣዶ ወንበር ይሕብራ። መብዛሕትአን ኣባላት ቅድሚ ሕዚ ኣብ ገዝአን እየን ዘውዕላ ነይረን። መስረትቲ እቲ ማሕበር ብዝገበርኦ ጎስጓስን ብዝሃብኦ ኣስተምህሮን ግና ናብቲ ሕዚ ዝርከባሉ ብርኪ ዕቤት በፂሐን። ካብዚ ብተወሳኺ ኣብ ልመና ተዋፊሮም ዝፀንሑን ድሕሪ ኣብዛ ማሕበር ኣባል ምዃኖም ካብ ልመና ዝወፁን ውልቀ ሰባት ምህላዎም እውን እተን ኣዶ ወንበር ሓቢረን።

ኣባልን ፀሓፊትን እታ ማሕበር ዝኾነት እየሩሳሌም ኣብርሃ ቅድሚ ኣባል እታ ማሕበር ምዃና ዝኾነ ዓይነት ስራሕ ከምዘይነበራን ኣብዚ ማሕበር ኣባል ካብ እትኸውን ንድሓር ግና መነባብሮኣ ከምዝተመሓየሸን እያ ትገልፅ። “መንግስቲ ደቂ ኣንስትዮ ቁጠባዊ ተጠቃምነተን ከዕብያ ኣመቻችይወዎ ዘሎ ባይታ ብሓቂ ጠቒሙና እዩ፤ ካልኦት እውን ናትና ኣሰር ተኸቲለን ክልወጣ ኣለወን” ድማ ትብል። 

እዛ ማሕበር ኣብዚ ሕዚ እዋን በፂሓቶ ንዘላ ብርኪ ዕብየት ዝኸደቶ ጉዕዞ ሰቲ ብሰቲ ኣይነበረን። በቢእዋኑ ጉድለት ተመኩሮ፣ ኣቑሑት ቢሮ፣ በዓል ሞያ ሒሳብን ካልኦትን ፀገማት ኣጋጢምዋ ዋላ እኳ እንተነበሩ ቀስ ብቐስ እናፈትሐቶም መፂኣ እያ። ይኹን እምበር ክሳብ ሕዚ ዘይተፈትሐ ፀገም ኣለዋ። ንሱ እውን ናይ ቦታ ፀገም እዩ። ኣብቲ ጣብያ ምስ ዘላ ተመሳሳሊት ማሕበር ኣብ ሓንቲ ክፍሊ እየን ዝጥቀማ። እዙይ ድማ ኣብ ወርሒ ሓደ ግዘ (ዕለት 27) ጥራሕ ገንዘብ ክእክባን ልቓሕ ክህባን ኣገደዲዱወን እዩ።

ቤት ፅሕፈት ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ ክፍለ ከተማ ዓዲ ሓቂ ምስ ካልኦት መዳርግቲ ብምዃን ቁጠባዊ ተጠቃምነት ደቂ ኣንስትዮ ንምርግጋፅ እናሰራሓ ምዃነን በዚ ድማ ብዙሓት ደቂ ኣንስትዮ ተፀበይቲ ካብ ምዃን ተናጊፈን ዓርሰንን ስድረአንን የመሓድራ ምህላወን ዝፍለጥ እዩ። ይኹን እምበር ሕዚ እውን ኣብ ተበፃሕነት ይኹን ነተን ኣብ ዝተፈላለዩ ምንቕሰቓሳት ዝርከባ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ምሕጋዝ ዝተርፍ ነገር ከምዘሎ ምግንዛብ የድሊ። ነተን ደቂ ኣንስትዮ ስልጠናታት ኣብ ምሃብ፣ ዘድልዩ ናውትታት ኣብ ምምላእ ይኹን ቦታ ኣብ ምምችቻው ካብ ካልኦት መዳርግቲ ኣካላት ብዝበለፀ ክሰርሕ ዘለዎ እቲ ቤት ፅሕፈት ስለዝኾነ ንዝለዓለ ተጠቃምነትን ለውጥን ካብዚ ንላዕሊ ተጊህካ ክስራሕን መሪሕነት ክወሃብን ግድን ይኸውን። 


alena ember where do we

''እዚ ብኽያትኪ ልዕሊ ሞት እቲ ጥየል እዩ'' ናይ ክልል ኢትዮጵያ-ሶማሌ ርዕስ ምምሕዳር

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 966
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት መስከረም 2010