የትግራይ ርእሰ መስተዳደር ክቡር አቶ አባይ ወልዱ ትግራይን ከጎበኙ ከሃገራችን 35 ዩኒቨርስቲዎች ከተውጣጡ የዩኒቨርስቲ ማህበረሰብ ጋር ያደረጉት ውይይት።

መንፈስ መስመር መንፈስ ህዝባውነት እዩ ሰዓራይ ዝገብር!

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

4600576
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
1009
5928
12063
4567652
38541
77308
4600576

Your IP: 54.163.61.66
2017-12-13 09:12

ብኣንፈት ʻግዘ የለንʼ ዝኸድናዮ ርሕቐት ብውፅኢት ተሃድሶ እንትዕቀን

here we go
selam new

           ምክትል ኣቦ ወንበር ህወሓት ዶ/ር ደብረፅየን ገብረሚካኤል

ሳልሳይ  ክፋል

ኣብዝሓለፈ ካልኣይ ክፋል ፅሑፍና ኣብ ሃገርና ሓለሓሊፉ ብዛዕባ ዝርአ ዘሎ ዘይምርግጋእ፣ ንዕኡ ስዒቡ ብመሰረት መስርሕ ውድብ ኢህወዴግ ልምዓትና ዝርከበሉ ብርኪ ኣፈፃፅማ፣ ከምኡ ድማ ዘጋጥሙዎ ዘለው ፈተናታትን ፀጋታትን ብምድህሳስ ብመዳይ ልምዓትን ሰናይ ምምሕዳርን ዝኸድናዮን ዝተረፈናን ርሕቐት ክንርኢ ፈቲና፡፡ ሳልሳይ ክፋሉ ድማ ምክትል ኣቦ ወንበር ህወሓት ዶ/ር ደብረፅየን ገብረሚካኤል ንዘቕረብናሎም ሕቶታት ዝሃብዎ ምላሽ ሒዝና ንቕፅል ኣለና፡፡

ወይን፡- መሓዙት ውድባት ኢህወዴግ ኣብቲ ናይ ሓባር ፕሮግራሞም ናይ ሓባር ኣረዳድኣ ከምዘለዎም እዩ ዝእመን። እንተኾነ ግን ኣብ ሓደ ሓደ መሰረታዊ ጉዳያት ብሓደ ወይ ብማዕረ እንትወፍሩ ኣይርኣዩን። ንኣብነት ኣብ መኸተ ትምክሕትን ፀቢብነትን ካብኡ ሓሊፉ ኣብ ጉዳይ መንነት ሓደ ህዝቢ ፀቕጢ ምፍጣርን ብሓይሊ መንነት ናይ ካልኦት ክተስክም ምፍታንን ዝመሳሰሉ ናይ ኣረኣእያ ፀገማት ብፍላይ ካብቲ ዝሓለፈ ዓመት ናብዚ ተራእዮም እዮም። ንምንታይ ኣብ ትሕቲ ሓደ ዕላማን ፕሮግራምን ዝርከቡ ውድባት ናብ ከምዚ ዝበለ ፖለቲካዊ ፀገም ክኣትው ክኢሎም? መበገሲ ናይቲ ፀገም ከ ውድባት ኢህወዴግ ከመይ ገምጊሞም?

ዶ/ር ደብረፅዮን፡- ከምቲ ልዕል ክብል ተገሊፁ ዘሎ እቲ ሽግር ኣብ ዝተወሰኑ ከባብታት ጥራሕ ዝተሓፅረ ኣይነበረን። ደረጅኡ ክፈላለ ዝኽእል እንተኾነ እውን እቲ ፀገም ኣባና እውን ነይሩ እዩ። ብመሰረቱ እቶም ኣብ ፅላል ኢህወዴግ ዝርከቡ ብሄራዊ ውድባት ኣብ ትሕቲ ሓደ ዕላማን ፕሮግራምን ዝተሰለፉ ውድባት እዮም። ናይ ቋንቋ ኣፈላላይ እንተዘይኮይኑ ፕሮግራምና ሓደ እዩ። ስለዝኾነ ናይ ዕላማ ኣፈላላይ የብልናን። ኣፈላላይ ክህሉ እንተኾይኑ ኣብ ኣፈፃፅማ እዩ። ኣፈፃፅማ ድማ ከከም ከባቢኻ ይፈላለ እዩ። ንኣብነት እቲ ሕዚ ዘልዓልካዮ ትምክሕቲ ከም ዓብይ ሽግር ዝረኣየሉ ከባብታት ኣሎ። እዚ ሕዚ ብቐጥታ ናባና ናብ ትግራይ እንተመፂእኻ ንዓና ኣይገልፅን። ንሱ ኣይኮነን እቲ ሽግርና ኢልና ኢና።

ፀቢብነት እንተኾነ እውን ከም ትግራይ ቀንዲ ፀገምና እዩ ኣይበልናን። ብፀቢብነት ዝግለፁ ሕፅረታት ግን ኣለውና። ክሳብ ከባብያውነት ዝወረደ ዝተፈለየ ሽግራት ኣለና። እዚ ድማ ነቲ ናይ ውሽጢ ዓቕምና ከምዘድክም ኣቐሚጥና ኢና። ኣብ ገሊኡ እውን ፀቢብነት ቁልፊ ሽግር ከምዝኾነ ብሃገር ደረጃ ርኢናዮ ኢና። ስለዚ እቲ ፀገም በብኸባቢኡ ይፈላለ እዩ። እቶም ሽግራት ዝተገለፁሉ ዕምቆትን መልከዓትን ኣፈላላይ ኣለዎ። ካብዚ ተበጊስካ እንትርአ እቲ ወፍሪ ኩነታት እዩ መሰረት ዝገብር። ህወሓት ኣብ ትግራይ ዝገብሮ፣ ብኣዴን ኣብ ኣምሓራ ዘካይዶ ኦህዴድ ኣብ ኦሮምያ ዝገብሮ ወፍሪ ሓደ ክኸውን ኣይኽእልን። ኣብ ኦሮምያ ፀቢብነት ከቢድ ፈተና እዩ። ኣብ ትግራይ ፈተና ዋላ እንተኾነ ከቢድ እዩ ኢልና ክንወስዶ ኣይንኽእልን። ምኽንያቱ ከከም እቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ሽግር ምንቅስቓስና ሓደ ክኸውን ኣይኽእልን። እቲ ፈተናታት ነንበይኑ እዩ። ኣብ ኦህዴድ ዘሎ ፀቢብነትን ኣብ ትግራይ ዘሎ ፀቢብነትን ብደረጅኡ ይፈላለ እዩ። እቲ ዝግበር ግጥምን ቃልስን እውን ከምኡ ዝተፈለየ መልክዕ ዘለዎ እዩ። ብኣንፃር ፀቢብነት ወሲድካ ኣብ ኦሮምያ ዕሙቕ ዝበለ ቃልሲ እዩ ዘድሊ። ኣባና ኣብ ኣተሓሳስባታት ዝርአ ሓላፍ ዘላፍ ንምምዕርራይ ብዝተወሰነ እንተሰሪሕና ይኣክል እዩ። ምኽንያቱ ካብ ቀደሙ ብዙሕ ተሰሪሑሉ እዩ። ስለዚ ካብቶም ካልኦት ከባብታት ኣብ ትግራይ ዘሎ ፀቢብነት ብዘለዎ ብርኪ ሓደጋ ዝሐሸ ክበሃል ይኽእል። ብኣንፃሩ  ኣብ ኣምሓራ ዘሎ ኩነታት እንተወሲድና ግን ምስ ትምክሕቲ ዝግበር ቃልሲ ከቢድ እዩ። ካብቶም ምንጋዓት ክፈጥሩ ዝኽእሉ ምንቅስቓሳት ዝተርኣየሉ ከባብታት ሓደ ከዓ ኣብ ከምኒ ጐንደር ዝነበረ ህውከት ምርኣይ ይካኣል እዩ። ካብዚ ተበጊስካ እንትርአ ምስ ትምክሕቲ ዝግበር ቃልሲ ንብኣዴን ፈተና እዩ። ብኣንፃር እዚ ዘለዎ ክብደት ክርአ እንተሎ ድማ ፖለቲካዊ ባይታና ሓደ ኣይኮነን። ኣፈላላይ ኣለዎ። ኣባና ኣብ ውሽጢ ውድብ ይኹን ካብ ውሽጢ ውድብ ወፃኢ ኣብ ኣረኣእያታት ዝተመስረተ ቃልሲ እዩ ዝሓትት። ዋላ ብናይ ተቓውሞ ሓይሊ እንተይልካ እውን ትርጉም ዘለዎ ነቲ ኣብ ከባቢና ዘሎ ምንቅስቓሳት ወዲቡ  ዝገጥመና ሓይሊ ኣይኮነን። ኣብቲ ግን ትምክሕቲ ተወዲቡ እዩ ዝንቀሳቐስ።

ብውሽጢ ይኹን ብደገ ተወዲቡ ስርዓትና ከፍርስ እዩ ዝሰርሕ። ስለዚ መልከዓት ቃልስና ሓደ ዓይነት ዘይኮነ ክንብል ኣይንኽእልን። ኣብ ልዕሊ ትምክሕትን ፀቢብነትን ዝግበር ቃልሲ ዝሃለወ ኣፈላላይ እንተሃለዎ እውን  ግን መስመርካ ሒዝካ ክትቃለስ ዝዓግት ነገር የብሉን። ሓደ እቲ ፈተና ይፍለ እዩ ንዕኡ ዝግበር ቃልሲ እውን ከቢድ እዩ። ይኹን እምበርእቲ ዕላማ ስለዘሎ ኣብ ጐኒ እቲ ዕላማ ዝተሰለፈ ህዝቢ ሒዝካ ትምክሕታዊ ኣረኣእያ ኮነ ፀቢብነት ዝቕህምሉ ኩነታት ምፍጣር ይካኣል እዩ። ብኣንፃር እዚ ኸ ዝተገበረ ቃልሲ ዶ ኣሎ እወ። ድሕሪ እቶም ዝበልናዮም መድረኻት ዝተመሓየሸ ነገር ዶ ኣሎ? እወ። ግን ገና እዩ ዝጐድሎ ብዙሕ ነገር ኣለዎ። ንኣብነት እቲ ኣብ ልዕሊ ተጋሩ ዝበፅሐ በደል ክበፅሕ ነይርዎ ክበሃል ኣይከኣልን። ከምዚ ዓይነት ፀገም ኣብ ኣምሓራ ክንርኢ ነይሩና ኢልና ክንፅበ ኣይንኽእልን ኩልና። ብኡ ደረጃ ድዩ ክርአ ነይርዎ ኣብ ኣምሓራ፣ ብፍላይ ድማ ኣብ ብኣዴን በቲ ዝፀንሐ ታሪኻዊ ምትእስሳርን ርክብን ኣብ ልዕሊ ተጋሩ በደል ክበፅሕ ክንፅበ ኣይንኽእልን። በዚ ምኽንያት እቲ ሕመቕ ክብድ ዝበለ እዩ ነይሩ። ክብድ ስለዝበለ ከዓ ጉድኣታት በፂሑ።

እዚ ከዓ ብዝኾነ መለክዒ ክንቅበሎ ኣይንኽእልን። ይኹን እምበር ኣብቲ ሕመቕ ናይ ደረጃታት ኣፈላላይ ዶ ኣሎ? እወ ኣሎ እንተይልና ብመሰረቱ ኣብቲ ፖለቲካዊ ሕመቕ ግን ሓደ ኢና። ከምኡ ገይርና ኢና ንባዕልና ገምጊምና።ኣብ ኩሎም ብሄራዊ ውድባት ፖለቲካዊ ሕመቕ ስለዘሎ እዩ ሽግራት መፂኡ። ኣባና ብኸምቲ ኣብ ገለ ገለ ከባብታት ኣምሓራን ኦሮምያን ዝተርኣየ ዕግርግር ዋላ ኣይገለፅ ክመፅእ ዝነበሮ ለውጥታት ኣብ ትግራይ ብምርግጋፅ ኣንፃር እንትረአ ኣባና እውን ከቢድ እዩ። ህወሓት ምስ ዘለዎ ናይ ቃልሲ ታሪኽ ወሲድካ ዝበለፀ ስራሕ ክሰርሕ ትፅቢት ይግበር እዩ። ብኣንፃር እዚ እንትረአ ድማ ብደረጃ እቲ ዝገበርናዮ ትፅቢት ኣይሰራሕናን። ኣብ ትግራይ እውን ሰናይ ምምሕዳር፣ ኣብ ኣምሓራ እውን ሰናይ ምምሕዳር፣ ኣብ ኦሮምያ እውን ሰናይ ምምሕዳር፣ ኣብ ደቡብ እውን ሰናይ ምምሕዳር ድዩ ክበሃል ነይርዎ? እንተይልና  ክፈላለ እዩ ነይርዎ። ብርግፅ ኣፈላላይ የብሉን ኣይንብልን፣ ሕዚ እውን ግና በዚ ደረጃ እዚ ትግራይ እውን ክግለፅ ኣይነበሮን። ስለዚ ንዓና ዝገልፅ ሕመቕ እውን እኒሀና። ንዓኣቶም እትገልፅ ዝተፈለየት ሕመቕ እውን ኣላ። እታ ዝበልናያ ምስ ትምክሕቲ እትግበር ቃልሲ ከምታ ክትኮና ዝግባኣ ጠንካራ ኣይኮነትን። ስለዝኾነ እቲ ሕመቕ ስለዝነበረ ትምክሕቲ ዝዕንድረሉ ኩነታት ተፈጢሩ እዩ። ካብኡ ሓሊፉ መቓልስቱ ኣብ ዝኾነ ህዝቢ ኣብ ክልል ኣምሓራ በደል በፂሑ እዩ። ኣብ ካሊእ እውን ኣይኮነን ወያናይ ዴሞክራሲያዊ ሓይሊ ኣብ ዘማሓድሮ ከባቢ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዝበፅሐ በደል ክትሓስቦን ክትሓልሞን ዘፀግም እዩ። ካብኡ ሓሊፉ ሓይሊ ትምክሕቲ ስርዓት ከፍርስ እውን ተንቀሳቒሱ። ተንቀሳቒሱ ጥራሕ እንተይኮነ ናይ ኢትዮጵያ ብሄር ብሄረሰባት ባንዴራ ኣውሪዱ ናይ ባዕሉ ባንዴራ ዝሰቐለሉ ኩነታት ተራእዩ። እታ ባንዴራ ናይ ትግራይ ጥራሕ ኣይኮነትን። ናይ መላእ ብሄር ብሄረሰባት ባንዴራ እያ። ምልክት ኢትዮጵያውነቶም፣ ሓድነቶም እያ። ይኹን እምበር ትምክሕቲ ካብ ናይ ባዕሉ ዕላማን ድሌትን ተበጊሱ ኣውሪዱ ብናይ ባዕሉ ባንዴራ እዩ ተኪእዋ። ክትከኣ እንተሎ ከዓ ናይ ኩሉ ባንዴራ እያ ተረጊፃ። ስለዚ ምንቅስቓስ ትምክሕቲ ኣብ ኣምሓራ፣ ትግራዋይ ካብ ምብስባስ ሓሊፉ ስርዓትና ንምፍራስ እውን ዝሃቀነ እዩ። እዚ ኣብ ኣምሓራ ክርአ ኣይነበሮን ግን ድማ ኣብ ካሊእ እውን ክንፅበዮ ኢና ማለት ኣይኮነን። ብኣንፃር እዚ እቲ ዝበፅሐ በደል ኣብ ብኣዴን ጥራሕ እንተይኮነስ ካብ ካሊእ እውን ኣይንፅበይን። ምኽንያቱ ናይቲ ዘጋጠመ ሕመቕ መግለፂ እዩ። እቲ ዘጋጠመ ሕመቕ ክሳብ ክንደይ ከቢድ ፖለቲካዊ ሕመቕ ምዃኑ ከዓ ብተግባር ተራእዩ።  ብኣንፃር ዕምቆት ናይቲ ሕመቕ ኣብ ሓደጋ ነይርና ዘብለና ምኽንያት እውን ንሱ እዩ። ናብዚ ደረጃ እዚ ክበፅሕ ዘይነበሮ እዩ። እቶም ልዕል ክንብል ዝገለፅናዮም ፀረ ህዝቢ ሓይልታት ዓቕሚ ስለዝረኸቡ ኣብ ህዝቢ ዓብይ ስምብራት በፂሑ። እቲ ኩነታት ምትሕውዋስ ነይርዎ ክትብል ኣይትኽእልን።  ብቐንዱ ኣብቲ ህውከት ኮነ ኣብቲ ጥፍኣት ዝተንቀሳቐሰ ሓይሊ እቲ ናይ ትምክሕቲ ሓይሊ እዩ። ምኽንያቱ ናተይ ዓቕሚ ዝብሎ ተጠቒሙ እዩ በደል ኣብፂሑ። ኣብታ ህውከት ህዝቢ ኣይነበረን። ከም ህዝቢ ተሓዊሱ ኣብ ልዕሊ ትግራዋይ እምኒ ዝደርበየ ናይ ኣምሓራ ህዝቢ የለን። ኣብቲ ተግባር ዝተወሰነ ሓይሊ እዩ ተንቀሳቒሱ። ዝተጋገየ ተወላዲ ብሄረ ኣምሓራ ክህሉ ይኽእል እዩ፣ ግን ድማ ከም ህዝቢ ኣይኮነን እምኒ ናብ ምድርባይ ኣትዩ። ብኻሊእ ኣበሃህላ ኣብ ልዕሊ ተወለድቲ ትግራይ በደል ከይበፅሕ ህዝቢ እቲ ከባቢ ይከላኸል እዩ ነይሩ። ካብቲ ገለ ገሊኡ ኣመራርሓ ብዝሐሸ ኣብ ልዕሊ ንፁሃት ጥፍኣት ከይስዕብ ደቁን ንብረቱን ክሕሉ እንትጓየ እዩ ተራእዩ። ስለዚ ህዝቢ ኣምሓራ ኣሰላልፍኡ ግልፂ እዩ ነይሩ። ብኣንፃሩ እቲ በብኸባቢኡ ዝነበረ ናይ ብኣዴን ኣመራርሓ ግን ወይ እንታይ ኣእተወኒ ኢሉ ሱቕ ዝበለ እዩ ወይ ብዝተፈላለየ መንገዲ ኢዱ ኣእትዩሉ እዩ። በዚ ምኽንያት ደረጃ ናይቲ ሕመቕ ብኡ ልክዕ ክርአ ክኢሉ እዩ። እዚ ሱቕ ኢሉ ዝተፈጥረ ፀገም እዩ ማለት ግን ኣይኮነን። ኣብ ክሊ ወያናይነት ሽግራት ስለዝተፈጠረ ኣብ መንጐና እውን ፀገም ነይሩ ማለት እዩ። እቲ ናይ ወሰን ሕቶን ዘይምርድዳእን እውን ናቱ ኣካል እዩ። ሽዑ ዝተፈጥረ ፀገም ኣይኮነን። ናብ ካሊእ ግጭት ዝኣተወ ፀገም እንተዘይኮነ እውን ፀኒሑ እዩ።

ይኹን እምበር እዚ ጉዳይ እዚ ኣብ ናይ ኣምሓራ ከባቢ ዓብይ ኣጀንዳ ከምዝነበረ ዝፍለጥ እዩ። ከይዳ፣ ከይዳ ምስ ኣመራርሓ ትተኣሳሰር እያ፣ ካብቲ ኣመራርሓ ወፂኣ እውን እቲ ናይ ትምክሕቲ ሓይሊ ተጠቒሙላ። ብኡ ኣቢልካ ንምልዕዓል ከም ሓደ መደናገሪ ዛዕባ ከምዘውዓልዎ ርኢናዮ ኢና። ትግራዋይ ብጉልበቱ ቦታ ወሲዱ፣ ወልቃይት ካብ ኣምሓራ ናብ ትግራይ ክውሰድ ገይሩ፣ ግጮ ናብ ትግራይ ተኸሊሉ እናበሉ ኣብ ውሽጢ ዓድን ኣብ ደገን ዝነብር ህዝቢ ተደናጊሩ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ፅልኣት ከሕድርን እቲ ካሊእ ብሄር ኣብ ልዕሊ ሓውን ወገኑን ክዘምትን ትምክሕቲ ብዝተዋደደ መንገዲ ሰሪሑ እዩ። ብመሰረቱ እዚአን ከዓ ብትርጉመን ናብቲ ትምክሕቲ ክሰልኮሉ ዝሓስብ በርታት መእተዊ እየን።

ብኣንፃሩ ከዓ ዋላ ከምዚ ዝበሉ ምድንጋራት እንተነበሩን ሓይልታት ትምክሕቲ ክሰርሑሉ እንተፃዓሩን ብኣዴን ከም ውድብ ብፍላይ ነቲ ናይ ወልቃይት ናይ መንነት ሕቶ ንህዝቢ ትግራይን ንመንግስቲ ትግራይን ዝምልከት እምበር ንህዝቢ ኣምራሓን ንብኣዴንን ከምዘይምልከት ግልፂ ዝኾነ መርገፂ ወሲዱ እዩ። ዋላ ኣብቲ ብኣዴን ዘመሓድሮ ዘሎ ከባቢ ይለዓል እቲ ጉዳይ ዋላ ውልቀ ሰባትን ውልቀ ኣመራርሓን የልዕልዎ እቲ ሕቶ ከም ውድብ  ቅዋምና ኣይኮነን ኢሉ ብኣዴን እምነቱ ገሊፁ እዩ። ኣብ ጉዳይ ወሰን እውን ከምኡ ተመሳሰልቲ ዝኾኑ ግን ድማ ዘይተፈትሑ ፀገማት ተቐራሪብካ ብምልዛብ መዕለቢ እናረኸቡ ይመፁ ኣለው።

ወይን፡- ኣብ መንጐ መሓዙት ውድባት ዘሎ ርክብ ኣብ መትከላዊ ቃልስን ምሕዝነትን ዝተመስረተ ክኸውን ትፅቢት ይግበር። ብተግባር እንትረአ ግን ኣብ መንጐ ኣርባዕቲኦም መሓዙት ውድባት ኢህወዴግ መትካላዊ ቃልሲ ኣብ ምክያድ ዝርአ ምዝሕሓል ኣሎ። ህወሓት ነዚ ከመይ ይቃለሶ ኣሎ? ምስዚ ብዝተዛመደ ኣብ መንጐ ህወሓትን ብኣዴንን ዘሎ ርክብ ከም ቀደሙ ከምዘይኮነ፣ እኳድኣስ ኣብ ዝተፈላለዩ ጉዳያት ኣብ መንጐ ክልቲኡ መሪሕነት ምርድዳእ ከምዝውሕድ ይግለፅ እዩ። በዚ መንፅርብፍላይ ርክብ ክልቲኦም ውድባት ብዝምልከት እንታይ ክበሃል ይኽእል?

ዶ/ር ደብረፅየን፡- እቲ ሓደ ኣብ ተሃድሶና ዝረኣናዮ  ዓብይ ኣጀንዳ እዚ እዩ። ትምክሕትን ፀቢብነትን እናውገዝካ ምኻድ እንተይኮነስ ኣብ መንጐና ዘሎ ርክባት ከመይ እዩ፣  ኣብ ውሽጥና ዝግበር ቃልሲ እንታይ ይመስል፣ ፖለቲካዊ ምዝሕሓል የለን ድዩ፣ እቲ ኣብ መንጐና ክግበር ዝግበኦ ተሪር ቃልሲ ይካየድ ዶ ኣሎ፣ ኣብ ውሽጢ ውድብ እውን ውድብ ንውድብ እውን፣ ውድብ ንውድብ እንትበሃል እንተሎ ህወሓት ንብኣዴን ብኣዴን ንህወሓት ማለት ኣይኮነን። ናይ ህወሓት ኣመራርሓ ንናይ ብኣዴን ኣመራርሓ፣ ናይ ብኣዴን ኣመራርሓ ንናይ ህወሓት ኣመራርሓ ኣብ ኣርባዕቲኡ እምበር እናተወደብካ ኣይኮንካን ንሓደ ውድብ እተጥቅዕ። ብውድብ ዝርአ እንተሊኡ እውን ብውድብ፣ ከም ውልቀ ሰብ ዝርአ እንተኾይኑ ከዓ ብውልቁ ይንቀፍ። ደብረፅየን ከምዚኣ ኢኻ፣ ገዱ ከምዚኣ ኢኻ፣ ወይ ለማ ከምዚኣ፣ ከምዚኣ ዝበላ ፀገማት ኣለዋኻ እናተበሃሃልካ እዩ ዝኽየድ። ብኸምዚ ዓይነት መንገዲ ብዝድለ ብልሒ ዝኸይድ ገምጋም እዩ።

ስለዚ እቲ ዝቐረበ ሕቶ ትኽክል እዩ። ጉድለት ነይሩ እዩ ኣብ ምቅልላስ ኢና ኢልና። ኣብ ውሽጥና እውን ዝጐድል ነገር ዝምልእ፣ ነንሕድሕድና እውን ብብልሒ ዝነቅፍ እዩ ነይሩ ኣካይዳና። ምቅልላስ ኣይነበረን ማለት ግን ኣይኮነን። ምቅልላስ ነይሩ እዩ። ምቅልላስ እንተነበረ እውን ግን ዝጐድሎ ነገር ነይርዎ እዩ። እዚ ጉድለት እዚ ከዓ ነቲ ዝምድና ጐዲእዎ። ስለዚ በቲ ልዕል ክብል ዝቐረበ መንፈስ ንባዕልትና ሪኢና ካልኦት ውድባት እውን ክሪኡ ገይርና ኣለና። ኣብ ደብረፅየን ዝተርኣየ ፀገም ኣሎ እንተተባሂሉ ካብ ብኣዴን፣ ካብ ደኢህደን፣ ካብ ኦህዴድ ኣርባዕቲኦም ብሄራዊ ውድባት ከልዕልዎ ዝግባእ ሕቶን ርኢቶን የቕርቡ። ንሕና እውን ከምኡ ደብረፅየን ኣብቶም ካልኦት ውድባት ዝፈልጦ ፀገም እንተሊእዎ ከልዕል ኣባይ እውን ከምኡ እንተሊእዎ ዘልዕሎ ፀገም ክነቅፍ ኮነ ርኢቶ ክህብ እቲ መድረኽ ክፍቲ እዩ። ልክዕ ከምቲ ኣብ ውሽጢ ውድብ ዘካየድናዮ ቃልሲ ብሓባር ኮይንና ድማ ነንሕድሕድና ክንገማገም ክንነቓቐፍ ህወሓት ናይ ባዕሉ ግደ ተፃዊቱ እዩ።

 ንፈታተሽ ምስተባህለ እቲ ናይ ህወሓት ገምጋም ብዝሐሸ ደረጃ እዩ ከይዱ። እቲ ሽዑ ዝገበርናዮ እውን ድሕሪ ዓመት ዝገበርናዮ እውን ኣፈፃፅምኡ ፅቡቕ እዩ ነይሩ። ብድምር ብደረጃ ኢህወዴግ ኣብ ዝተልዓለ ገምጋም እውን ህወሓት ፅቡቕ ገይሩ እዩ ንባዕሉ ፈቲሹ። ካልኦት ብሄራዊ ውድባት ኣብ ህወሓት ከልዕልዎ ዝኽእሉ ጉዳያት እንተይተረፈ ህወሓት ኣብቲ ዝገበሮ ናይ ውሽጢ ውድብ ቃልሲ ወዲኡ ዝመፀሉ ኩነታት እዩ ነይሩ። ህወሓት ዘካየዶ ገምጋም ግልፂ ብምንባሩ ድማ እቶም ካልኦት ብሄራዊ ውድባት ˝ከይንዛረብ ኢኹም ገይርኩምና”ናብ ዝበልሉ ኩነታት እዩ ተበፂሑ።ስለዚ ዘይተፈተሸ ነገር የለን። ክፍተሽ ዝግበኦ ዘበለ ኩሉ ተፈቲሹ እዩ። ዝኾነ ገምጋም ከዓ ብመሰረቱ ዝጐደለ ኢኻ እትምለአሉ። ኣብ መንጐና ዘሎ ነገር ኣብ መንጐ ህወሓትን ብኣዴንን መሊእና ኣዕሪናዮ ኢና ዝብል ርኢቶ የብልናን። ይኹን እምበር በቲ ክሳብ ሕዚ ዘካየድናዮ ቃልሲ እናተሸራረፈ ይመፅእ ኣሎ፣ እናተቓለለ፣ ደረጃ ብደረጃ እናተፈትሐ ይኸይድ ኣሎ። ገሊኡ ፀገም ከምቲ ናይ ወሰን ሕቶ ነዊሕ ዓመት ዝፀንሐ ነገር ስለዝኾነ ሱቕ ኢልካ ብትኽ እተብሎ ኣይኮነን። ዝሓደረ ሕማም ኣለዎ። ገሊኡ ብሓፂሩ ክትውደኦ ትኽእል ኢኻ ነዊሕ ዓመታት ዝፀንሐ እንተኾይኑ ግን ነቲ ሽግር ኣብ ምፍታሽ ግዘ ዝወስድ እዩ። ይኹን እምበር ሕዚ ክንፈትሖ ኣለና ስለዝተባህለ ብቐረባ ምስ ብኣዴን እናተረዳዳእና ንፈትሖ ኣለና። ቅድም ክብል ነቲ ናይ ወሰን ጉዳይ ግቡእ ትኹረት ኣይትህብዎን፣ ንሕና እናሓተትናኩም ሱቕ ኢኹም እትብሉ ዝብል ርኢቶ ብወገን  ብኣዴን ይቐርብ ነይሩ እዩ። ሓተትቲ ንሶም ስለዝኾኑ እውን ኣብ ከባቢ ግጮ ዘከራኽር ዘሎ ቦታ ወሲድኩምዎ ኢኹም፣ ናይ ኣምሓራ እናሃለወ ወይ ኣብ ኣምሓራ ክካለል እናተገበኦ መሬትና ወሲድኩምልና ኢኹም ብዝብል እዩ ዝለዓል ዘሎ። ናይ ወልቃይት ጉዳይ ክትፀሪ ኣለዋ ስለዝተባህለት ንሳ ኣብ መድረኽ እውን ብዕሊ ፀርያ እያ። ስለዚ ኣብ ጉዳይ ወልቃይት ከም ህወሓት ኣብ ብኣዴን እነልዕሎ የለን። ኣቲኹም ኢኹም ክንብሎም ኣይንኽእልን። ስጉምቲ ናብ ምውሳድ እውን ተሰጋጊራ እያ። እንተወሓደ ኣብዚ ጉዳይ ናይ በለፅ መርገፂ ዘለዎ በቲ ካሊእ ወገን ከዓ ዝድግፍ ኣካል እውን ይነብር እዩ፣ኮይኑግና ብኣዴን ከም ብኣዴን ቅዋም ወሲዱ እዩ። ብኣዴን ኣብዚ ጉዳይ ቅዋም ብምውሳዱ ከዓ  ኣብ ዝምድናና ሽግር እናፈጠረ ዝፀንሐ ነገር ይፍታሕ ኣሎ ማለት እዩ። ምኽንያቱ ጉዳይ ወልቃይት ጥራሕ እንተይኮነስ እቲ ንነዊሕ ዓመት ከከራኽር ዝፀንሕ ናይ ወሰን ጉዳይ እውን ኩልና ኣቲናዮ ኣለና። ንሳቶም እውን ርግእ ኢሎም ክሪኡ፣ ንሕና እውን ግቡእ ትኹረት ሂብና ክንፈትሕ ብመሰረት ዝገበርናዮ ምርድዳእ ኣብዚ ጉዳይ እዚ ዝነበረ ሕዱር ፀገም እውን ይመሓየሽ ኣሎ። ካብቶም ኣብዚ ዓመት ዘዐወትናዮም ጉዳያት ሓደ እውን ንሱ እዩ። በዚ ምኽንያት ነቲ  ኣብ መንጐና ንዘይምርድዳእ ጠንቂ ዝነበረ ኩነታት እንፈትሐሉ ኩነታት ፈጢርና ኣለና።

ከምቲ ዝበልኩዎ ኣብዚ ቀረባ እውን ክትከታተልዎ ኢኹም ዳርጋ ተወዲኡ እዩ፣ ስምምዕ እውን ተገይሩ እዩ። ንሱ ጥራሕ እንተይኮነስ ብምኽንያት እቲ ኣብ ገለ ገለ ከባብታት ኣምሓራ ዝተልዓለ ህውከትን ንዕኡ ስዒቡ ዝበፅሐ ሳዕቤንን እውን ተራእዩ ኣሎ፣ ተራእዩ ጥራሕ እንተይኮነስ ኣገባብ ኣፈታትሕኡ ብዝምልከት እውን ናይ መፍትሒ ኣንፈት ተቐሚጥሉ እዩ። ንሱ ጥራሕ እንተይኮነ  እቲ ኣብ ልዕሊ ተወለድቲ ትግራይ ዝበፅሐ ፀገም እውን በብደረጅኡ ክፍታሕ እዩ። ኩሉ ብሓደ ግዘ ክውዳእ ኣይኽእልን። ይኹን እምበር  ቀስ እናበለ በብደረጅኡ ዝውደአሉ ኩነታት ግን ክህሉ እዩ። ምስ እግሪ ምትካል ተኣሳሲሩ ክርአ ዝግበኦ እውን ከምኡ ብፌደራል ተታሒዙ ኣሎ። እንተወሓደ ዘጥፈአ፣ ዝበደለ ስጉምቲ ዝውሰደሉ እቶም ዝተፈናቐሉ እውን ክግበረሎም ዝግባእ ሓገዛት ብዝምልከት መንገዲ ሒዝና ኣለና። ንሱ ጥራሕ እንተይኮነስ ክሕተቱ ዝግበኦም ሰባት እውን ብመንግስቲ እናተሓተቱ እዮም። በደል ኣብፂሖም ተባሂሎም ዝተገምገሙን ዝተጠርጠሩን ናብ ሕጊ ይቐርቡ ኣለው። ስጉምቲ ምውሳድ እውን ተጀሚሩ እዩ። በደል ዘብፀሐ፣ ነበርቲ እቲ ከባቢ ዝነበሩ ተወለድቲ ትግራይ ክፈናቐሉ ዝገበረ ደረጃ ናይቲ ዝፈፀሞ ጥፍኣት እናተርኣየ ስጉምቲ ይውሰድ ኣሎ።

ስለዚ እቲ ዝምድና ናብ ንቡር ንምምላስ ይስራሕ ኣሎ። ከም ህዝቢ እውን ከም ውድብ እውን እቲ ቅድም ክብል ዝነበረ ጥብቕ ዝበለ ርክባት ናብ ንቡር ንምምላስ ተጀሚሩ ዘሎ ምንቅስቓስ ፅቡቓት ምምሕያሻት እናምፀአ ይኸይድ ኣሎ። ነቲ ሕማቕ ጥራሕ ኣይኮናን ሕዚ ክነልዕል። ሕማቕ ምዃኑ እውን ኣቐሚጥናዮ ኣለና። ኣብ ሕማቕ ኢና ነይርና ዝምድናና ፅቡቕ ኣይነበረን። ነዚ ግን ደረጃ ብደረጃ ናብ ንቡርን ናብቲ ክኾኖ ዝግባእ ብርክን ክነብፅሕ፣ ካብኡ ሓሊፍና እውን ብዙሕ ክንሰርሕ ኣሚትና ኢና ዝተፈላለዩ መድረኻት ምስኣቶም እነካይድ ዘለና። “እዚኣ እያ ቁዋመይ፣ ዝብል ህልኽ መፍትሒ ኣየምፅእን። ስለዚ ነቲ ኩነታት ንቐይሮ” ዝብል ኣብ ክልቲኡ ኣመራርሓ ምርድዳኣት ኣሎ። ተሓጋጊዝና ነቲ ዓዲ ክንሰርሕ፣ ምስ ካልኦት ውድባት ኮይንና እውን ክንተኣሳሰር ዘግብር ኣካይዳ ኢና እንኽተል ዘለና። በዚ መንፈስ ይኸይድ ስለዘሎ ከዓ ፅቡቓት ለውጥታት ይመፅኡ ኣለው። ከምቲ ዝበልኩዎ ኣብ ገሊኡ ዝወዳእናዮም፣ ኣብ ከይዲ እውን ብዕሊ እናተገለፁ ዝመፁ፣ ዝተበፅሑ መደምደምታታት ኣለው። እዚ ከዓ ዓብይ ለውጢ እዩ። 


alena ember where do we

''እዚ ብኽያትኪ ልዕሊ ሞት እቲ ጥየል እዩ'' ናይ ክልል ኢትዮጵያ-ሶማሌ ርዕስ ምምሕዳር

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 966
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት መስከረም 2010