እዋናዊ ቃለ-መሕትት ምስ ኣቦ መንበር ህ.ወ.ሓ.ት ዶ/ር ደብረፅዮን ገ/ሚካኤል

ሼር/ላይክ

ተኸታተልቲ

5196429
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
101
3781
23792
5145598
100487
128136
5196429

Your IP: 54.80.189.255
2018-05-26 00:12

ወነንቲ ድርብ ታሪኽ

here we go
selam new

ተሳተፍቲ መድረኽ ዘተ ጉዱኣት ኵናት ትግራይ

ብሓይለ መልጢ ስልጣን ዝጨበጠ ውልቀ መላኺ ፋሽሽታዊ ስርዓት ደርጊ ኣብ መላእ ህዝብታት ሃገርና ብፍላይ ድማ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ብዘካየዶ ዘስካሕክሕ ግፍዓዊ ጨፍጫፍን መግዛእትን መግለፂ ህዝቢ ትግራይ ድኽነትን ድሕረትን ኮይኑ ከም ዝፀንሐ ካብ ሕልናና ዘይጠፍእ ናይ ቀረባ ታሪኽ እዩ። ነዚ ዓፋኒ ስርዓት ክፃወር ዘይከኣለ ህዝቢ ትግራይ ግን ወፅዓ ተሸኪሙ ክኸይድ ኣይፈቐደን። ህዝቢ ትግራይ ንነፃነትን ማዕርነትን ምርግጋፅ ክብል መሪር ብረታዊ ቃልሲ ንከካይድ ተገዲዱ እዩ። ኣብቲ ዝተኻየደ መሪር ቃልሲ እውን ልዕሊ 60 ሽሕ ቀያሕትን ፀለምትን ተጋሩ ህይወቶም እንትኸፍሉ ልዕሊ 100 ሽሕ ድማ ኣካሎም ጎዲሎምሉ እዮም። መስዋእቶምን መጉዳእቲ ኣካሎምን ግና ከንቱ ኣይተረፈን። ኩሎም ህዝብታት ብመልክዕ፣ ሃይማኖት፣ ባህልን ቋንቋን ከይፈለየ ማዕረ ተጠቀምቲ ዝኾንሉን ኣብ ሓደ መሶብ ተቐሪቦም ዝዕንገልሉን ሕገ መንግስታዊ ስርዓት ክትከል ክኢሉ እዩ። ካብቲ ሕገ መንግስታዊ ስርዓት ዝምንጭው፣ ህዝብታት ሃገርና ብውዳበን ውልቀን ተጠቀምቲ ንክኾኑ ዘኽእል ኣሰራርሓታት ተኣታትዮም ተግባራዊ ብምዃኖም እውን ካብ ግዘ ናብ ግዘ ልዑል ህዝባዊ ተሳትፎ ዝዓረፎም ዓበይቲ ዓወታት ልምዓትን ዴሞክራሲን ተመዝጊቦም እዮም።

እቶም ትማሊ ኣብቲ ሃልሃልታ ኲናት ምእንተ ሰላም፣ ነፃነትን ማዕርነትን ህዝበታት ኣካሎም ዝጎደሉ ሰብ ድርብ ታሪኽ ነቲ ዝተኸልዎ ሕገ መንግስታዊ ስርዓት ተጠቒሞም እነሆ ሎሚ መጉዳእቲ ኣካል ከይገደቦም ተጠቃምነቶም ዘረጋግፅሉ ብማሕበር ተወዲቦም ኣብ ምርብራብ ይርከቡ። ማሕበር ጉዱኣት ኲናት ትግራይ ብ1988 ዓ/ም 1,200 ኣባላት ሒዙ ብዕሊ ካብ ዝጣየሽ ጀሚሩ ብሓፈሻ ኣብ ጉዱኣት ኲናት ትግራይ ብፍላይ ድማ ንተረባሕነት ኣባላቱ ብዕቱብ እናሰርሐ ዝርከብ ማሕበር እዩ። ይኹን እምበር ካብ ዕላማ እቲ ማሕበር ጀሚሩ ክሳብ ዝሰርሖም ስራሕቲ ኣብ ኣብዛሓ ህዝቢ ዝተማለአ ግንዛበ ሒዝካ ነቲ ማሕበር ዝድገፈሉ ዕድላት ኣብ ምፍጣር ክፍተታት ኣለዉ። ስለዝኾነ ኣብ በብብርኩ ዝርከቡ ዜጋታት ተመሳሳሊ ግንዛበ ክህልዎም ኣብ ሓፈሻዊ ምንቅስቓስ እቲ ማሕበር ኣመልኪቱ ተወከልቲ ዝተፈላለያ ቢሮታት ክልል ትግራይ ዝተሳተፍሉ 18 መጋቢት 2010 ዓ/ም መድረኽ ገምጋማዊ ስልጠና ኣብ ሆቴል ሃፀይ ዮሃንስ ኣካይዱ እዩ።

ማሕበር ጉዱኣት ኲናት ትግራይ ኣብቲ ዝሓለፈ መዋእል ቃልሲ ኣካሎም ዝጎደሉ 2,689 ደቂ ኣንስትዮ ዝርከበኦም 26 ሽሕን 122 ኣባላት ተጋደልቲ ትግራይ ዝሓቖፈ እዩ። እዚኦም ብሰንኪ ዘለዎም መጉዳኣቲ ኣካል ኣብ ተጠዋርነት ከይወድቑ፣ ማሕበረ ቁጠባዊ ተጠቃምነቶምን ፖለቲካዊ ተሳትፎኦምን ንምርግጋፅ ዓሊሙ ዝተጣየሸ ማሕበር ምዃኑ ዋና መካየዲ ስራሕ እቲ ማሕበር ኣይተ ኣብርሃለይ ኣስመላሸ ይገልፁ። እቲ ማሕበር ኣባላቱን ስድርኦምን በታ ዝተረፈት ኣካሎም ንሰብ ከይተፀበዩ ሰሪሖም ክነብርሉ ዝኽእሉ ዝተፈላለዩ ደገፋት ብምግባር ዘለዎም ፀገማት ንምቅላል ኣብ ፃዕሪ ዝርከብ ምዃኑ መብርሂ ኣይተ ኣብርሃለይ የረድእ።

ኣብቲ መድረኽ ዕላማታት እቲ ማሕበር፣ ዝህቦም ግልጋሎታት፣ ኣብ ውሽጢ ሰለስተ ዓመት (2007 ዓ/ም ክሳብ 2009 ዓ/ም) ዝሰርሖም ስራሕትን ዘለዉዎ ፀገማትን ብዝርዝር ዝገልፅ ፀብፃብ ቀሪቡ እዩ። ብመሰረት እዚ ዕላማታት እቲ ማሕበር ተባሂሎም ካብ ዝቐረቡ ነጥብታት፣ ንጉዱኣት ኣካል ኲናት ዝተፈላለዩ ሰብ ስራሕ ደገፍቲ ኣካል ምቕራብ ሓደ እዩ። ብተወሳኺ ጉዱኣት ኲናት ብሰንኪ ጉድኣቶም ንዝበፅሕዎም ማሕበረ ኢኮኖምያዊ ፀገማት ምቅላል፣ መፍረይትን ተጠቀምቲ ፍርያቶምን ክኾኑ ምግባር፣ መንበርን መስርሕን ቦታ ክረኽቡ ምግባር፣ ግልጋሎት ነፃ ሕክምና፣ ትምህርቲ፣ ልቓሕን ምፍጣር ዕድል ስራሕን እውን እቲ ማሕበር ካብ ዝነጥፈሎም ዓውድታት እዮም። ካብዚ ብተወሳኺ ንምርግጋፅ ረብሓ ጉዱኣት ኲናት ዝወፁ ኣዋጃት፣ ሕግታትን ደምብታትን ተግባራዊ ክኾኑ ምቅላስ፣ ኣዐርዮም ኣብ ዝተጎድኡ ኣባላት ድማ ወርሓዊ ድጎማ /ገንዘባዊ ደገፍ ምሃብ፣ ጉዱኣት ኲናት ካብ ኤች ኣይቪን ካልኦት ሕማማትን ክከላኸሉ ምግባርን ንጉዱኣት ደቂ ኣንስትዮ ፍሉይ ደገፍ ምሃብን ዝብሉ ይርከብዎም።

ብመንፅር እቶም ልዕል ኢሎም ዝተገሉፁ ዕላማታት ዛጊድ ዝተሰርሑ ስራሕቲ ኣለዉ። ካብኣቶም ዝተፈላለዩ ሰብ ስራሕ ደገፍቲ ኣካል ምቕራብ (ግልጋሎት ኣካላዊ ተሃድሶ) ምሃብ እዩ። እዚ ግልጋሎት ንጉዱኣት ኣካል መሰረታዊ ድልየቶም እዩ። ኣብነት ውልቸር፣ ሰብ ሰራሕ ኣካላት፣ ሙርኩስ፣ መነፀር፣ ወዘተ፣ ጉዱኣት ኣካል ብነፃ ኣብ ከባቢኦም ክረኽብዎም ይግባእ። ብመሰረት እዚ እቲ ማሕበር ክሳብ ሐዚ ን41 ሽሕን 367 ጉዱኣት ኣካል ነፃ ግልጋሎት ሂቡ እዩ። ካብዚኦም 29 ምኢታዊ ኣባላት እቲ ማሕበር እንትኾኑ ዝተረፉ ድማ ካብ ኣባላት ወፃእን ካብ ክልላት ዓፋርን ኣምሓራን ዝመፁ እዮም። እቲ ካልእ ኣብ ግልጋሎት ሕክምና ዘሎ ጉዳይ እዩ። ጉዱኣት ኲናት ምስ ዘለዎም መጉዳእትን ትሑት ኢኮኖምያዊ ዓቕምን ግልጋሎት ሕክምና ክረኽቡ ግድን ይብሎም። እቲ ማሕበር እውን ካብዚ ወድዓዊ ሓቂ ብምብጋስ ምስ ዝምልከቶም ኣካላት ኣመራርሓ ክልል ብዝገበሮ ምርድዳእ ዓቕሚ ዘይብሎም ጉዱኣት ኲናት ምስ ስድርኦም ሪፈራል ሆስፒታል ዓይደር ሓዊሱ ኣብ ክልልና ኣብ ዘለዉ ትካላት ጥዕና ነፃ ሕክምና ንክረኽቡ ብኣዋጅን መምርሕን ብምድጋፍ ተጠቀምቲ እናኾኑ እዮም። ካብኡ ሓሊፉ ካብ ዓቕሚ ንላዕሊ ንዝኾኑ ኣፋውስ መዐደጊ፣ ወፃእታት መጓዓዝያን ስንቅን እቲ ማሕበር እናሸፈነ ክሕከሙ ይገብር ኣሎ። ብመሰረት እዚ ኣብ ውሽጢ ሰለስተ ዓመት (2007 ክሳብ 2009 ዓ/ም) ንኸምዚኦም ዝበሉ ተግባራት ልዕሊ 934 ሽሕን 872 ብር ወፃኢ ከም ዝገበረ ካብ እቲ ዝቐረበ ፀብፃብ ተረዲእና ኢና።

ማሕበር ጉዱኣት ኲናት ትግራይ ዓብዪ ትኹረት ሂቡ እናሰርሐሎም ካብ ውሽጢ ዝርከቡ ግልጋሎት ሓዲኡ ትምህርቲ እንትኸውን ካብ ቀዳማይ ክሳብ ዓሽራይ ክፍሊ ንዝመሃሩ ኣባላቱ ምሉእ ወፃኢታት ይሽፍን። 12 ክፍሊ ወዲኦም ናብ ዩኒቨርሲቲ መእተዊ ነጥቢ ዝረኸቡ ኣባላት እውን ንሓደ ሓደ ወፃእታት ዝውዕል ካብ 350 ክሳብ 750 ብር ወርሓዊ ገንዘብ ይኸፍል። ነቶም ናብ ዩኒቨርሲቲ መእተዊ ነጥቢ ዘይረኸቡ ድማ “ስፖንሰር” ብምሕታት ብነፃን ብዝተሓተ ክፍሊትን ክማሃሩ ይገብር። ካብ 2007 ክሳብ 2009 ዓ.ም ን1,836 ኣባላትን 1,847 ደቂ ተጋደልቲ ደኻትም ህፃናትን ነፍሲ ወከፎም ብወርሒ 350 ብር ድጋፍ ገንዘብ ከም ዝገበረ ኣብቲ መድረኽ ተገሊፁ እዩ። ብዘይካ እዚ ንደቂ ኣባላት ብትምህርቲ ዝድግፈሉ ኣብ መቐለ ዘሎ ቤት ትምህርቲ ኒኮላስ እዩ። እዚ ቤት ትምህርቲ ካብ መዋእለ ህፃናት ክሳብ 12 ክፍሊ ዘምህር ኮይኑ ብዋናነት ንደቂ ጉዱኣት ኲናት ግልጋሎት ንምሃብ ዓሊሙ እቲ ማሕበር ምስ ዝተፈላለዩ ትካላት ወሃብቲ ደገፍ ዝተሃነፀ ኮይኑ ምስዚ ጎድና ጎድኒ ኣብቲ ከባቢ ንዝርከብ ሕብረተሰብ እውን ብተመጣጣኒ ክፍሊት ግልጋሎት ዝህብ እዩ። ኣብዚ ሐዚ እዋን 1,428 ተምሃሮ ተቐቢሉ ኣብ ምምሃር ይርከብ። ካብዚኣቶም እቶም 963 ደቂ ጉዱኣት ኲናት ኣባላት እቲ ማሕበር እንትኾኑ ካብዚኦም 771 ብነፃ እቶም 192 ተምሃሮ ከዓ ብውሱን ክፍሊት ዝመሃሩ እዮም።

እዚ ከምዘሎ ኮይኑ ጉዱኣት ኲናት ሰሪሖም ናብረኦም ክመርሑ እንተኾይኖም ብዝተፈላለዩ ዘፈራት ስልጠና ክረኽቡ ይግባእ። ብፍላይ ሕርሻ፣ ደኣንትን ንግድን መሰረት ዝገበረ ስልጠና የድሊ። ስለዝኾነ እቲ ማሕበር ምስ ዝምልከቶም መዳርግቲ ኣካላት ብዝገበሮ ምርድዳእ ዛጊድ 1,134 ጉድኣት ኲናት ደቂ ኣንስትዮ ተጋደልቲ ዝርከበኦም 8,750 ኣባላት በቶም ልዕል ክብሉ ዝተገለፁ ዘፈራት ሰልጢኖም እዮም። ድሕሪ እዚ ናብ ስራሕ ክኣትዉ መንቀሳቐሲ ገንዘብ ኣድላይ ጉዳይ እዩ። ስለዝኾነ እቲ ማሕበር ምስ ደደቢት ማይክሮ ፋይናንስ ብምዝርራብ ኣብ ደደቢት ንውሕስና 20 ምኢታዊ ከምኡ እውን ንወለድ ሓሙሽተ ምኢታዊ ኣብ ደደቢት ብምቕማጥ ኣባላት ልቓሕ ክረኽቡ ገይሩ። ክሳብ ሐዚ ን8,180 ኣባላት ልዕሊ 39 ነጥቢ ሓሙሽተ ሚልዮን ብር ልቓሕ ተዋሂቡ እዩ። ኣብዚ ክለዓል ዝግብኦ ጉዳይ እንተሃለወ ዝወሰድካዮ ልቓሕ ብእዋንካ ኣብ ምምላስ ዘሎ ምንቅስቓስ እዩ። በዚ መዳይ ክሳብ ሐዚ በቲ ማሕበርን ደደቢት ማይክሮ ፋይናንስን ብዝተገበረ ፅንዓት ካብቶም ልቓሕ ዝወሰዱ ኣባላት እቶም 97 ምኢታዊ ዝወሰድዎ ልቓሕ ብእዋኖም ከም ዝመለሱ ኣብቲ መድረኽ ቀሪቡ እዩ። እዚ ናይዞም ሓርበኛ ቃልሲ ክልተ መዋእል ዝኾኑ ተግባር ድማ ካልእ ኣብ ተመሳሳሊ ስራሕ ዝወፈረ ወገን ክመሃረሉ ዝግባእ እዩ።

ኣባላት ጉዱኣት ኲናት ትግራይ ዓቕሞም ኣብ ዝፈቐደሎም ዓይነት ስራሕ ተዋፊሮም ክሰርሑ ምግባር እውን እቲ ማሕበር ዝነጥፈሉ ዘሎ ተግባር እዩ። ነዚ ምችው ኩነታት ንምፍጣር ዓበይቲ ፃዕርታት ዝገበረ ኮይኑ ኣብ ዝሓለፉ ሰለስተ ዓመት ን5,612 ኣብ ዘፈራት ሕርሻን ንግድን 2,118 ኣባላት ድማ ኣብ ምንፃፍ ፅሩብ እምኒ ብድምሩ 7, 730 ኣባላት ተጠቀምቲ ክኾኑ ገይሩ እዩ። ብተወሳኺ 1,427 ኣባላት ንመስርሕን መሸጥን ዝኸውን ቦታ ኣብ ከተማ መቐለን ካልኦት ከተማታትን ተዋሂብዎም እዩ። ኣብ ከተማ ፍትሓዊ ክፍፍል ሃፍቲ ካብ ዝረጋገፀሎም መንገድታት ሓደ መንበሪ ገዛ እንትኸውን እዚ ከዓ ካብቶም መሰረታውያን ጠለባት እዩ። ስለዝኾነ እቲ ማሕበር ምስ ዝምልከቶም ኣካላት ፌደራልን ክልልን ብምርድዳእ ጉድኣት ኲናት ካብ ዕፃ ወፃኢ መስርሒ ገዛ መሬት ዝረኽብሉ ፍሉይ መምርሒ ክወፅእ ብምግባር ክሳብ ሐዚ 9,644 ኣባላት ኣብ ከተማ መንበሪ ገዛ ሰሪሖም እዮም። ዝኸበደ መጉዳእቲ ዘለዎም ኣብ ከተማ መቀለ፣ ዓደዋ፣ ኣኽሱም ሽረ፣ ዓድግራትን ውቕሮን ሓዊሱ ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታትን ገፀር ወረዳታትን ንዝርከቡ 79 ኣባላት ድማ ምስ ምምሕዳር እተን ወረዳታትን ከተማታትን ብምርድዳእ መሬት ረኺቦም መንበሪ ገዛ በቲ ማሕበር ተሰሪሑ ተዋሂብዎም እዩ።

እዞም ተግባራት ንምስራሕ ብዋንነት ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ፣ ዞባታት፣ ወረዳታትን ቢሮታትን ብፍላይ ቢሮ ሓለዋ ጥዕና፣ ሕርሻን ልምዓት ገፀርን፣ ማሕበራዊ ጉዳይን ደደቢት ማክሮ ፋይናንስን ዝሐሸ ምንቅስቓስ ኣለዎም። ብተወሳኺ ቤት ፅሕፈት ህወሓት፣ መንግስቲ ፌደራል (ፋይናንሳዊ ደገፍ)፣ ትካል እግሪ ምትከል ትግራይ (ትእምት) ኣብ ትምህርቲ፣ ምፍጣር ዕድል ስራሕን ምዕባይ ዓቕሚ ማሕበርን ዓብዪ ተራ እናተፃወቱ ይርከቡ። ከምኡ እውን “ኢትዮጵያ ብረታብረት ኮርፖሬሽን” (ሜቴክ)፣ ዩንቨርሲቲታት መቐለን ዓዲ ግራትን ብሓፈሻ ድማ ኣብቲ ማሕበር ዝሐሸ ግንዛበ ዘለዎ ሕብረተሰብ ነቲ ማሕበር ብዝተፈላለዩ መንገዲ ኣብ ምሕጋዝን ኣብ ጎድኒ ጉዱኣት ኲናት ኮይኑ ይድግፎም፤ ተሓባባሪ ኣባል ብምዃን ብገንዘብ፣ ናውትን ሞያን ዝለዓለ ኣበርከቶ እናገበረ ከም ዝርከብ ኣብቲ መድረኽ ቀሪቡ እዩ።

ኣብ ክሊ እዚኦም ግና ኣብቲ ማሕበር ሐዚ ብጭቡጥ ዘለዉ ፀገማት ናብቲ መድረኽ ቀሪቦም ተሳተፍቲ ብምርድዳእ ብቐፃልነት ክፍትሑ ዝኽእልሉ ኣንፈታት ተነፂሮም እዮም። ንኣብነት ፀገማት እቲ ማሕበር ተባሂሎም ካብ ዝቐረቡ እቶም ጉዱኣት ዕድመ እናደፍኡ እናደኸሙ ይኸዱ ብምህላዎም ምሉእ ብምሉእ ኣብ ደገፍ እቲ ማሕበር ዝወድቅሉ ኩነታት ምህላው እቲ ሓደ እዩ። ብተወሳኺ ኣብ ኣባላት ሐዚ እውን ዘይተፈተሐ ከቢድ ድኽነት ምህላዉ፣ ዓቕሚ ማሕበርን ጠለባት ኣባላትን ዘይምምጥጣን፣ ብመዳርግቲ ኣካላት ዝግባእ ትኹረትን ደገፍን ምንኣስ፣ ኣብ ኣተሓሳስባ ኣባላት መንፈስ ተፀባይነት ምህላዉን ነቲ ማሕበር ብስትራተጂክ ዕላምኡ ዘይምዕቃንን ካብቶም ፀገማት ተባሂሎም ዝተጠቐሱ እዮም። ከምኡ እውን ዝተፈጠረልካ ዕድል ስራሕ ዘይምጥቃም፣ ገሊኦም ኣባላት ድማ ብመስዋእቲ እናሓለፉ ደኻትም ቆልዑ ይገድፉ ብምህላዎም ኣብቲ ማሕበር ዝወድቕ ሓላፍነት ልዕሊ ዓቕሚ እቲ ማሕበር እናኾነ ከም ዝርከብ ቀሪቡ እዩ።

ካብዚ ብምብጋስ ነዚ ፀገም ንምፍታሕ መንግስታውን ዘይመንግስታውን ኣካላት ክድግፉ እቲ ማሕበር ኣዐርዩ ክሰርሕ ብምሕባር ሕድሕድ ክልል ቢሮ እውን ብፅሒት ስርሐን ክወስዳን ነቲ ማሕበር ዘድሊ ገንዘባውን ንዋታውን ደገፍ ክገብራን ምርድዳእ ተገይርሉ ኣሎ። ይኹን እምበር እዚ ጉዳይ ንመንግስታዊ ትካላት ጥራሕ ዝድርበ ኣይኮነን። ሰብ ውልቀ ሃፍትን ነፍሲ ወከፍ ዜጋን ነቶም ትማሊ ምእንተ እዚ ነፃነትን ተረባሕነትን ህዝቢ ውፃእ መዓት ኮይኖም ኣካሎም ዝስኣኑ ኣብዚ ሐዚ እዋን ድማ መጉዳእቲ ኣካል ከይገደቦም ካልእ ታሪኽ እናሰርሑ ዝርከቡ ጀጋኑ ደጋፋይ ኣባል ካብ ምዃን ሓሊፉ ተርኡ ከወፍይ ኣለዎ። ሚድያታትን ሰብ ሞያ ርክብ ህዝብን ድማ እቶም ፀገማት ደረጃ ብደረጃ ክፍትሑን እቲ ማሕበር ክጠናኸርን ንምግባር ብዋናነት ግንዛበ ሕብረተሰብ ኣብ ምዕባይ ክስርሑ ትፅቢት ይግበር።


alena ember where do we

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 3

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 2

መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 1

ኣውርድ መፅሄት ክልሰ ሓሳብ ህወሓት 1

ወይን ብፒዲኤፍ

ኣውርድ ጋዜጣ 977
ፍሉይ ሕታም መፂሄት
አውርድ መፅሄት ለካቲት 2010